Un estudo de fin de grao presentado na Universidade de Cantabria sitúa ao Porto de Vigo no reducido grupo de autoridades portuarias españolas que xestionan os seus recursos de forma «altamente eficiente». O traballo, que analiza dúas décadas de datos oficiais, conclúe que Vigo opera nunha escala óptima e aproveita infraestruturas, tecnoloxía e plantilla para maximizar operacións sen perder competitividade.
Resultados e metodoloxía: que miden e como
A investigación, asinada por Adrián Martín e tutorizada pola profesora Ingrid Mateo, parte de estatísticas do Ministerio de Transportes entre os anos 2000 e 2022. Sobre esa base aplicouse o Análise Envolvente de Datos (DEA), técnica habitual en economía e xestión para avaliar a eficiencia relativa entre unidades comparables. Neste caso examinaronse 27 autoridades portuarias e confrontáronse entradas —investimentos en peiraos, grúas, sistemas de carga e descarga, tecnoloxías de automatización, sistemas de xestión e TIC, ademais do número de empregados— con saídas como o manexo de distintos tipos de mercadoría.
O estudo incorpora non só contedores, senón tamén graneis sólidos e líquidos, mercadoría xeral —maquinaria, vehículos—, descargas de pesca, avituallamento e tráfico interior. Dun modo ilustrativo, pon en perspectiva que o transporte en contedores supuxo case un 34% do total do transporte marítimo español en 2022, o que explica por que a eficiencia nesa partida resulta tan determinante para a competitividade portuaria.
«A eficiencia operativa é determinante para a competitividade dos portos, dado que a súa capacidade de manexar grandes volumes non só influúe na reducción de custos, senón tamén na súa rendibilidade e posición estratéxica na rede global de transporte».
Frente a esa esixencia, a ferramenta DEA permite identificar que portos aproveitan mellor os seus recursos e cales presentan rendementos decrecentes a escala, un sinal de que non están a operar no seu tamaño óptimo e que poderían beneficiarse de axustes en tamaño ou xestión.
Por que Vigo destaca: escala, estrutura e especialización
Poucas autoridades portuarias españolas aparecen no escalón máis alto. Xunto a Vigo, o estudo coloca portos como A Coruña, Avilés, Gijón, Bahía de Algeciras, Cartagena e Castelón. O que diferencia a Vigo, segundo os autores, é o seu rendemento constante a escala: opera no que a análise define como o seu tamaño óptimo, de modo que variacións na súa capacidade non afectarían substancialmente a súa eficiencia.
Hai factores técnicos e económicos detrás. A terminal de contedores de Guixar, xunto con outras infraestruturas especializadas, facilita movementos áxiles. A iso súmase unha rede loxística que soubo integrar a gran pesca e a industria —coa exportación de vehículos e bens de equipo como motores da demanda— e unha plantilla adaptada a ritmos intensos de traballo. Non é casualidade que Vigo combine tradición pesqueira cunha crecente vocación de hub de contedores: esa mestura dálle resiliencia fronte a cambios nun segmento concreto.
Ademais, o estudo subliña que investimentos en tecnoloxía e xestión —automatización, sistemas TIC e mellora de procesos— están correlacionados con incrementos en mercadoría xeral e en contedores. Os graneis, en cambio, dependen máis da demanda internacional e de ciclos externos, e por iso amosan menor sensibilidade á infraestrutura local.
Retos inmediatos e decisións por diante
Que Vigo sexa considerado «altamente eficiente» non significa que estea exento de retos. A transición verde impón esixencias crecentes: reducir emisións, electrificar peiraos, implantar s
