Unha muller migrante á fronte dun negocio en Vigo. / Alba Villar
Transcorreron xa máis de 30 anos desde que España deixou de ser un país de emigración ata consolidarse como un dos principais receptores de poboación estranxeira. «Ao longo de todo este tempo, sucedeuse unha renovación constante nas rexións, países de orixe e motivos das migracións cara ao noso país», explica o Consello Económico e Social (CES), «nun contexto xeopolítico convulso onde, xunto á demanda de traballo, cobran importancia outros factores que inciden na mobilidade internacional de persoas e a súa dirección». Na análise sobre o fenómeno que vén de publicar, o organismo sinala entre esas razóns «un peso crecente de opcións políticas abertamente contrarias á inmigración, o avance do envellecemento e a crise dos coidados, o impacto das novas tecnoloxías ou os efectos do cambio climático».
Galicia é un exemplo na transformación dos fluxos migratorios. Pasou de puntillas no bum da chegada de estranxeiros durante a etapa da burbulla inmobiliaria que estoupou en 2008 e, aínda que o peso dos foráneos no total de residentes segue sendo moito máis baixo ca noutros territorios —arredor do 12% naceron noutro país—, a súa contribución é clave para manter a boa saúde do mercado laboral autonómico na intensa fase de expansión pospandemia. As afiliacións á Seguridade Social acadaron as 1.083.826 en xaneiro na comunidade tras un incremento de arredor de 16.700 en comparación co comezo de 2025. Practicamente seis de cada dez novos cotizantes son estranxeiros. Aumentaron en 9.749, ata chegar a un máximo histórico de 76.551. No caso dos autónomos, un colectivo en grave crise en Galicia pola falta de relevo xeracional, os migrantes concentran o 100% da creación neta de emprego.
Os traballadores por conta propia acadaron os 210.735, segundo o Ministerio de Traballo, incluíndo os que pertencen ao réxime especial do Mar. Son 109 menos que en xaneiro de 2025. A caída sería moito maior sen os estranxeiros, que sumaron 1.154 novos autónomos nos últimos doce meses. Unha cifra sen precedentes. Os de nacionalidade española, pola contra, desplomáronse en 1.263 e por primeira vez sitúanse por debaixo do limiar dos 200.000.
O papel dos foráneos como motor do emprego autónomo «non é conxuntural», como lembraba a Unión de Profesionais e Traballadores Autónomos (UPTA España) nunha recente análise coa variación nos últimos cinco anos. En todo ese tempo, ao colectivo correspóndelle o 90% do incremento neto das afiliacións. O seu futuro «pasa, en grande medida, pola capacidade de atraer, reter e apoiar aos traballadores autónomos fóra das nosas fronteiras». «Os datos son claros: sen a achega dos autónomos estranxeiros, o sistema atoparíase nunha situación crítica», avala Eduardo Abad, presidente de UPTA España no informe, onde recoñece expresamente aos migrantes como «a columna vertebral» do autoemprego e a opción «para a supervivencia de decenas de milleiros de negocios».
Vese moi claro nos sectores que constantemente alertan do seu declive pola falta de interese de novos emprendedores. Ao longo do pasado exercicio, os autónomos procedentes doutros países aumentaron un 25% (300 máis) na construción en Galicia. En hostalaría subiron o 11,9% (223); o 13,3% (106) en servizos persoais, o capítulo que integra, entre outros, a perruquerías, tanatorios ou lavanderías; o 3,8% (92) en comercio; preto do 16% (45 cotizantes a maiores) na industria manufacturreira; e o 2,8% (23) en transporte e almacenamento.
Como sucede cos de nacionalidade española, os migrantes collen tamén velocidade noutros sectores considerados de alto valor que adoitan medrar máis en postos de asalariados. Os autónomos estranxeiros medran o 32% (96 cotizantes máis) en información e comunicacións; o 22,1% (125) en actividades profesionais, científicas e técnicas; e o 12,4% (65) en educación.
Por países, os venezolanos encabezan o maior incremento de autónomos en Galicia no último ano: 182 novos. Séguenos os brasileiros (116), colombianos (111), chineses (68), italianos (59), cubanos (55), marroquís (52) e rumanos (42). Os seus negocios viaxan aos concellos con máis actividade económica. A metade dos migrantes que se empregaron por conta propia traballan nas sete cidades.
