O risco invisible do mar: a traxedia que golpea ás percebeiras galegas

A extracción de percebe, un oficio marcado polo perigo constante

Na costa galega, o son do mar non é só sinónimo de vida, senón tamén de risco. A recente morte dunha percebeira en Porto do Son, tras ser arrastrada por unha onda mentres faenaba, volve poñer en primeiro plano a realidade de quen extrae percebes nos cantís e rochas de Galicia. É unha profesión que, a pesar da súa importancia económica e cultural, raramente recibe a atención suficiente en materia de seguridade laboral e recoñecemento social.

Percebeiras: gardiás dunha tradición e vítimas do oleaxe

O traballo das percebeiras —maioritariamente mulleres en moitas zonas— realízase en condicións extremas. A bravura do Atlántico, as mareas imprevisibles e o terreo escarpado converten cada xornada nun desafío. Aínda que a formación e a experiencia axudan a minimizar os riscos, ningún coñecemento pode prever con certeza o comportamento do mar. A miúdo, unha simple variación na altura da onda pode transformar unha actividade cotiá nunha situación de vida ou morte.

Non se trata dun accidente illado. No pasado, a comunidade de percebeiros e percebeiras de Galicia tivo que lamentar traxedias semellantes, lembrando a urxente necesidade de reforzar a prevención e o apoio a estes colectivos. Non só a perda humana é irreparable, senón que, ademais, cada accidente deixa unha fonda pegada en familias e compañeiros.

A seguridade, unha asignatura pendente

Ao longo dos anos, diferentes administracións puxeron en marcha campañas de concienciación e cursos de formación para mariscadores e mariscadoras, incluíndo o uso de chalecos e dispositivos de localización, así como protocolos de actuación ante emerxencias. Porén, a percepción xeneralizada no sector é que aínda queda moito camiño por percorrer. O acceso a equipos de protección axeitados, a revisión dos puntos de faena máis perigosos e a mellora na resposta dos servizos de salvamento seguen sendo retos pendentes.

Un responsable municipal de Porto do Son recoñece que, a pesar dos esforzos realizados, «o mar sempre ten a última palabra». Aínda así, insiste en que a colaboración entre confrarías, administración e servizos de emerxencia é clave para reducir o número de incidentes e mellorar os tempos de resposta ante calquera percance.

O impacto social e emocional tras cada traxedia

Cada vez que unha percebeira perde a vida, a conmoción percorre non só a súa localidade, senón todo o litoral galego. As confrarías, auténticos núcleos da economía local, vense golpeadas pola dor e a incerteza. Os compañeiros e compañeiras, testemuñas directas dos riscos inherentes á súa actividade, a miúdo cuestionan se o prezo a pagar é demasiado alto. Ademais, as familias quedan marcadas pola perda, moitas veces con escasos recursos para afrontar as consecuencias.

As concentracións e mostras de solidariedade adoitan ser habituais nos días posteriores a estes sucesos. Máis alá dos xestos simbólicos, reábrese o debate público sobre a protección social dos traballadores do mar e a necesidade dun maior respaldo institucional.

Reflexión: É posible conciliar tradición e seguridade?

A extracción de percebe é moito máis ca un traballo: é unha tradición transmitida de xeración en xeración, un símbolo de resistencia e unha fonte de identidade para as comunidades costeiras galegas. Porén, o prezo a pagar por manter viva esta actividade pode ser demasiado alto se non se reforzan os mecanismos de protección e apoio.

A última traxedia en Porto do Son obriga a mirar de fronte unha realidade incómoda: o mar, fonte de riqueza, pode converterse nun inimigo mortal en cuestión de segundos. Só unha aposta decidida pola prevención, a formación e o investimento en seguridade pu