O Tribunal Supremo confirmou por unanimidade a sentenza da Audiencia de A Coruña que obriga á familia do ditador a devolver ao Estado o Pazo de Meirás, en Sada, resolvendo así o último recurso presentado no litixio. A Sala Primeira ditou a decisión o 12 de marzo de 2026 e rexeitou todos os recursos interpostos tanto polos herdeiros como por diversas administracións públicas. A resolución mantén intactos os pronunciamentos do tribunal inferior e consolida a obrigación de restitución do inmoble ao patrimonio público.
O alto tribunal rexeitou a apelación dos Franco, que reclamaban o recoñecemento da propiedade sobre a finca, e tamén rexeitou os recursos presentados por administracións que pretendían non ter que indemnizar aos herdeiros polos gastos efectuados no inmoble. Con esta decisión, a sentenza da Audiencia de A Coruña queda firme e executable, segundo indicou o fallo que puxo fin a unha longa batalla xudicial. A unanimidade do pleno da Sala Primeira subliña o carácter definitivo da resolución.
O Pazo de Meirás, situado na localidade coruñesa de Sada, foi construído a finais do século XIX por encargo da escritora Emilia Pardo Bazán e pasou a ser a residencia veraniega de Francisco Franco durante a ditadura tras un procedemento que combinou doazóns e unha venda simulada en plena Guerra Civil. Desde entón, o inmoble foi obxecto de controversia polo seu orixe e polas circunstancias nas que se integrou no patrimonio do clan familiar. Esa complexa historia foi o eixo central das alegacións ante os tribunais.
Tras o falecemento do ditador, a familia continuou utilizando a propiedade ata que o Goberno iniciou unha reclamación xudicial para incorporar o pazo ao patrimonio público. Neste proceso participaron activamente os concellos de A Coruña e Sada, a Deputación de A Coruña e a Xunta de Galicia, que apoiaron a acción do Executivo. En pasos anteriores do pleito, os Franco xa devolveran elementos como as estatuas de Santiago, en entregas que pecharon episodios concretos da disputa legal.
A confirmación do Supremo deixa agora en mans da Administración a execución da sentenza e a toma de posesión material do inmoble, un trámite que deberá realizarse conforme aos procedementos xudiciais e administrativos correspondentes. O fallo tamén ratifica as decisións relativas á responsabilidade polos gastos efectuados na finca, ao desestimar os recursos que buscaban exonerar as administracións de calquera obrigación nese eido. A resolución, por tanto, non só ordena a devolución, senón que mantén o contido íntegro do pronunciamento anterior.
A resolución do alto tribunal supón unha vitoria para quen reclamaban a restitución do pazo ao dominio público e para as institucións que solicitaron a súa incorporación ao patrimonio do Estado. Para a familia, en cambio, o fallo pecha a vía xudicial ordinaria e limita as opcións legais dispoñibles, salvo que queden recursos extraordinarios contemplados pola lei. Ao longo do proceso, as partes defenderan posicións enfrontadas sobre a lexitimidade da adquisición e o alcance das posibles compensacións.
Máis alá da restitución material, o auto do Supremo ten unha carga simbólica no debate sobre a memoria histórica e a xestión do legado da ditadura en España. A devolución do Pazo de Meirás incorpórase así ao conxunto de medidas e decisións que procuran aclarar e reparar episodios do pasado, e formula preguntas sobre a futura xestión do inmoble e o seu uso público. As administracións implicadas terán que definir nas próximas semanas as actuacións previas á incorporación formal ao patrimonio estatal.
O fallo do 12 de marzo pecha, por agora, unha etapa xudicial de anos e marca un precedente relevante en litixios semellantes sobre bens vinculados ao franquismo. A traxectoria do caso seguirá sendo seguida de preto polas administracións locais e por colectivos de memoria histórica, que valorarán as consecuencias prácticas e simbólicas da restitución. A execución da sentenza será o seguinte capítulo e determinará como se materializa en feitos a resolución do Supremo.
