O Tribunal Supremo confirmou a sanción imposta a un xuíz en prácticas do Juzgado de Instrucción número 5 de Arganda del Rey por ordenar dilixencias e obstaculizar a actuación dunha fiscal tras un desencontro persoal ocorrido en novembro de 2022. A Sala de lo Contencioso-Administrativo avala a suspensión do maxistrado por 30 días e obrígao ao pagamento das costas do proceso, en total 2.000 euros, ao entender que incurriu en dúas faltas moi graves: non absterse e abusar da súa condición. Os feitos, segundo a resolución, puxeron en cuestión a imparcialidade esixible a quen exerce funcións xurisdicionais.
O expediente iniciouse cando o xuíz, aínda en período de prácticas, denunciou á fiscal despois dunha discusión na que, segundo a súa versión, a representante do Ministerio Público tería levantado a man nun xesto de desdén. A actuación sancionada incluíu impedir que a fiscal comparecese en tres xuízos rápidos e ordenar ao letrado da administración de xustiza que levantase acta sobre o sucedido para poder presentar unha denuncia ante a Guardia Civil. O Consejo General del Poder Judicial considerou que esas decisións vulneraron de forma grave as normas de conduta xudicial.
No seu recurso, o xuíz alegou que buscaba protexer o seu honor profesional e deixar constancia dos feitos tras o intercambio verbal coa fiscal, pero o Supremo non compartiu esa interpretación. A Sala conclúe que as medidas adoptadas tiñan un propósito persoal e que o maxistrado non se absteu de intervir en procedementos nos que existía un conflito. Para o tribunal, esa falta de distancia respecto dunha parte convértese en reprobable o exercicio da función xurisdicional.
Ademais da inobservancia do deber de abstención, a resolución destaca o abuso da condición de xuíz ao utilizar a un funcionario para crear unha proba que respaldase a súa versión. O acta que ordenou levantar o maxistrado foi considerada pola Sala como un documento sobre feitos que non foran presenciados por quen a asinou, o que supón, en opinión do Alto Tribunal, unha fabricación de proba con fins particulares. Esta conduta, sinala a sentenza, revela dolo ao intentar favorecer o seu relato nun conflito estritamente persoal.
A ponencia da sentenza foi redactada polo maxistrado Francisco José Navarro Sanchís, que subliña no fallo que a imparcialidade e a aparencia de integridade son piares esenciais para a confianza na administración de xustiza. O Supremo lembra que os xuíces, e en especial os que aínda están en prácticas, deben evitar calquera actuación que poida interpretarse como aproveitamento da súa posición para resolver disputas persoais. A Sala considera que a sanción imposta polo órgano de goberno dos xuíces axústase a dereito e é proporcionada á conduta descrita.
O caso volve poñer de relevo as difíciles relacións que ás veces se dan entre fiscais e xuíces, dúas pezas complementarias pero independentes do sistema procesal. Fontes xurídicas consultadas destacan que, aínda que os roces profesionais son habituais, deben resolverse polos cauces disciplinares e non mediante decisións que afecten directamente ao normal desenvolvemento dos xuízos. A intervención da Guardia Civil, á que se dirixiu a denuncia, non exime o xuíz da responsabilidade disciplinaria polo uso impropio da súa autoridade.
A confirmación da sanción por parte do Supremo incorpora ademais o pagamento das costas do procedemento, fixadas en 2.000 euros, unha carga económica que se suma á suspensión temporal de funcións. Para os observadores do ámbito xudicial, a resolución serve como recordatorio de que a tutela da imparcialidade non é só un principio abstrato, senón un requisito práctico que determina a validez das resolucións e a confianza social nos tribunais. O expediente, por tanto, ten un efecto pedagóxico sobre a conduta esperada na carreira xudicial.
O xulgado no que se produciron os feitos é un órgano de instrución do partido xudicial de Arganda del Rey, na Comunidad de Madrid, onde o maxistrado cumpría o período formativo obrigatorio antes de incorporarse en praza. A sanción pechada pola vía contencioso-administrativa reforca a mensaxe de que os conflitos persoais non poden traducirse en decisións procesais que condicionen a presenza ou actuación de fiscais en xuízos. Coa resolución firme, queda patente o interese do sistema por preservar a neutralidade e a normalidade do servizo público xudicial.
