A actualidade informativa vese marcada pola declaración do TSXA de ilegalidade do premio de funcionarización, un desenvolvemento que os observadores cualifican como un dos máis relevantes do período actual. As ramificacións destes eventos esténdense máis alá do inmediatamente visible.
Os detalles que foron xurdindo revelan unha situación complexa que require unha análise detallada. O premio de funcionarización constitúe, como ben indica a sentenza do Tribunal Superior de Xustiza de Andalucía (Sala do Contencioso-Administrativo) do 17 de xullo de 2025 (sentenza 1620/2025), unha fórmula retributiva que se estableceu no artigo 48 do convenio colectivo do persoal docente e investigador (PDI) laboral das Universidades Públicas de Andalucía para compensar ao PDI que accede á condición de funcionario polo período no que prestou servizos como contratado laboral, período durante o cal non gozou da posibilidade de acceder á avaliación do desempeño para a obtención de méritos por actividade docente (quinquenios) e méritos pola súa labor investigadora (sexenios). Na Universidade de Córdoba (UCO), o recoñecemento de quinquenios chegou en 2015, pero só administrativo e para o profesor contratado doutor, con contrato fixo e a tempo completo. O recoñecemento total (administrativo e económico) de quinquenios e sexenios chegaría anos despois, coa Mesa Xeral de Negociación entre as universidades andaluzas e os sindicatos en febreiro de 2018. Aínda que se establecera un réxime transitorio para que os profesores contratados a esa data puidesen cobrar o premio de funcionarización ata febreiro de 2021, na reunión da Comisión de Interpretación, Vixilancia, Estudo e Aplicación (Civea) do citado convenio (abril de 2018), interpretouse que dito premio non se extinguira e que había que seguir aboándoo. Así o cría -pois estivo na negociación- e manifestou publicamente en maio de 2022 o daquela candidato a reitor da UCO, doutor en Ciencias Matemáticas e catedrático Manuel Torralbo. Xa como reitor, o profesor Torralbo, e neste tempo, só cobraron o premio de funcionarización quen obtiveron as súas prazas de profesor titular de Universidade en 2022. Quen accederon a funcionarios en 2023 e 2024 seguían esperando, entre informes xurídicos de un e outro signo (eu mesmo fixen un a favor), o seu cobro. O reitor nunca se negou a pagalo, pois en diversas reunións e no Consello de Goberno sempre dixo que no seu foro interno pensaba que non se extinguira. Si é certo que estamos en outubro de 2025 e que, en boa lóxica, os funcionarios de 2023 e 2024 deberían telo xa cobrado. Estabase á espera dun novo informe da Asesoría Xurídica da UCO, e entre tanta espera e espera, chegou a aludida sentenza do TSXA na que a Sala, cunha contundencia extrema e con condena en custas en primeira instancia para a demandante, indica literalmente que este premio de carácter compensatorio é de creación extralegal e, consecuentemente, infrinxe o principio de reserva de Lei que afecta ao réxime retributivo dos funcionarios públicos (en concreto, o artigo 24 do Estatuto Básico do Empregado Público e o artigo 63.2 da Lei 5/2023, de Función Pública de Andalucía). A sentenza si recoñece unha obviedade, e é o que xa conseguiu a loita incansable de sindicatos e comités de empresa, con sentenzas de xulgados e tribunais ditadas ao seu favor: que todo o PDI laboral poida optar á consecución de tales méritos. Comezouse cos axudantes doutores, despois cos profesores substitutos interinos (PSI) a tempo completo e, tras as últimas sentenzas do Tribunal Supremo, entre elas a meritada STS (Sala Cuarta, do Social) 748/2025, do 23 de xullo, os profesores asociados e PSI que estean a tempo parcial. E agora que? Aínda que cabe recurso de casación ante a Sala Terceira do TS, non prosperará. A única forma de que se pagase este premio sería darlle cobertura legal, algo semellante ao que se fixo no seu día na UCO co pago do premio de xubilación. Está tamén o inconveniente de que, desde o plano económico, unhas universidades están mellor ca outras. A UCO, sen ir máis lonxe e tal como manifestou o reitor no último Consello de Goberno, está a facer un enorme esforzo económico para que quen se acreditan a profesor titular ou catedrático poidan pasar directamente, sen oposición e sen ter que esperar a rematar o seu contrato temporal, a un contrato indefinido. E iso, aínda que tal paso implique a perda do financiamento por parte do Ministerio destas prazas de Axudante Doutor (María Goyri). Ao César o que é do César, e a Deus o que é de Deus (San Mateo 22.21). (*) Herminio Padilla é profesor de Dereito Penal na UCO. Esta información, confirmada por fontes próximas ao desenvolvemento dos acontecementos, subliña a importancia de manter unha perspectiva informada sobre o tema.
É importante salientar que este tipo de situacións non se producen no baleiro. Os antecedentes históricos e o contexto socioeconómico actual xogan un papel fundamental na comprensión completa destes eventos. Expertos na materia sinalaron que a converxencia de múltiples factores creou as condicións propicias para o desenvolvemento actual dos acontecementos.
Desde diferentes sectores alzáronse voces que ofrecen perspectivas variadas sobre o tema. Mentres algúns analistas manteñen unha visión optimista sobre as posibles resolucións, outros advirten sobre os desafíos que poderían xurdir a curto e medio prazo. Esta diversidade de opinións reflicte a complexidade inherente á situación.
Impacto en Galicia
No contexto galego, estes desenvolvementos adquiren unha dimensión particular. A comunidade autónoma, coa súa rica tradición e a súa posición estratéxica no noroeste peninsular, atópase nunha posición única para responder a estes desafíos. As institucións locais, desde a Xunta de Galicia ata os concellos, están a seguir de preto a evolución dos acontecementos.
Análise en Profundidade
Un exame detallado da situación revela múltiples capas de complexidade que merecen consideración. Os expertos consultados identificaron cando menos tres dimensións clave que deben terse en conta ao avaliar estes desenvolvementos.
En primeiro lugar, a dimensión económica non pode ser ignorada. Os mercados reaccionaron cunha mestura de cautela e expectativa, reflectindo a incerteza inherente á situación actual. Os indicadores económicos suxiren que poderiamos estar ante un período de axustes significativos.
En segundo lugar, o aspecto social presenta os seus propios desafíos e oportunidades. A cidadanía demostrou un nivel de implicación sen precedentes, participando activamente no debate público a través de diversos canais. Esta participación cidadá é vista por moitos como un signo positivo da vitalidade democrática.
Finalmente, a dimensión institucional require especial atención. As organizacións e entidades implicadas están a traballar para coordinar as súas respostas e garantir que se manteña a estabilidade necesaria para navegar estes tempos complexos.
Perspectivas Futuras
Ollando cara adiante, é evidente que os vindeiros meses serán cruciais para determinar o curso dos acontecementos. Os observadores coinciden en que estamos nun momento decisivo que podería definir tendencias a longo prazo.
A capacidade de adaptación e a flexibilidade serán elementos clave para navegar con éxito os desafíos que se aveciñan. Tanto as institucións como a cidadanía deberán manter unha actitude proactiva e estar preparadas para responder a desenvolvementos inesperados.
En última instancia, o resultado dependerá da capacidade colectiva para traballar cara a solucións construtivas que beneficien ao conxunto da sociedade. O diálogo, a cooperación e o compromiso co ben común serán fundamentais neste proceso.
