O Tribunal Superior de Justicia de Madrid denegou este venres as medidas cautelarísimas solicitadas pola Fundación Nacional Francisco Franco para deter de forma inmediata o procedemento administrativo que o Ministerio de Cultura impulsa para instar a súa extinción. A resolución do tribunal, recollida nun auto ao que tivo acceso Europa Press, considera que non existen razóns de urxencia que xustifiquen adoptar unha medida urxente sen escoitar antes á parte contraria. A petición enmarcábase no recurso presentado pola fundación contra unha resolución administrativa da Subsecretaría de Cultura.
A Fundación solicitara expresamente que o tribunal suspendese os efectos da resolución administrativa sen agardar pola comparecencia do Abogado del Estado, o que na práctica tería paralizado de inmediato o trámite de ilegalización. O TSJM rexeita esa vía extraordinaria —a chamada medida cautelarísima— por entender que non concurre un risco inminente de prexuízos irreparables que aconselle esa actuación. O auto lembra que este tipo de resolucións só procede cando a demora ordinaria do proceso pode causar danos irreversibles.
Os magistrados subliñan ademais que o recurso vai dirixido contra unha resolución de carácter interlocutorio, e que as cuestións plantexadas poden dilucidarse dentro do cauce procesal ordinario. Por iso, a Sala entende que non procede acordar unha suspensión fulminante sen dar audiencia previa á representación do Estado, que ejerce a defensa do Ministerio de Cultura. O rexeitamento supón, na práctica, manter o curso do expediente administrativo mentres se sustancia o recurso.
En concreto, a fundación impugnou a resolución da Subsecretaría de Cultura do 16 de febreiro de 2026, que inadmitiu un recurso de alzada previo presentado pola entidade. Nesse procedemento, o Ministerio tamén denegara a declaración como testemuñas de sete historiadores e investigadores propostos pola Fundación, unha cuestión que figura entre os puntos de disputa procesal. A Sala considera que tales controversias poden resolverse sen a adopción de medidas cautelares extremas.
Non obstante, o auto acorda abrir unha peza separada de medidas cautelares para estudar a petición polo procedemento ordinario, o que implica un trámite con máis garantías formais. Nesa peza, o Abogado del Estado contará cun prazo de dez días para presentar alegacións antes de que o tribunal adopte unha decisión definitiva sobre a posible suspensión da resolución administrativa. Ese cauce habilita o tribunal a valorar con máis detalle os argumentos de ambas as partes sen recorrer á excepcionalidade.
O Ministerio de Cultura iniciou actuacións para instar a extinción da Fundación en xuño de 2024, apoiándose na Ley de Memoria Democrática e na normativa que regula as fundacións. A decisión responde á avaliación de que a actividade da entidade podería ser incompatible co ordenamento xurídico tras a aprobación desa lei. Desde entón, o expediente foi superando distintas fases administrativas que agora se discuten en sede xudicial.
A Fundación Francisco Franco, pola súa parte, alega no seu recurso a caducidade do procedemento administrativo, a inexistencia de fundamento legal habilitante para a súa extinción e a vulneración do dereito de defensa. No seu escrito afirma igualmente que a súa actividade se limita a unha interpretación histórica distinta e nega realizar unha apoloxía do franquismo que ensalce o golpe de Estado ou a ditadura. Eses argumentos serán obxecto de exame no procedemento contencioso-administrativo se o caso continúa a súa vía xudicial.
O auto do TSJM non resolve de fondo a polémica sobre a disolución da fundación, senón que marca o ritmo procesal dos próximos pasos. A apertura da peza de medidas cautelares e o prazo de dez días para que o Estado presente as súas alegacións anuncian unha nova fase de argumentación xurídica que pode prolongarse semanas ou meses. En todo caso, a denegación da cautelarísima deixa a actuación administrativa do Ministerio en curso e acota as posibilidades dunha paralización inmediata.
Fontes próximas ao procedemento sinalan que a decisión xudicial será recurrible e que, se non hai acordo entre as partes, o asunto chegará finalmente á sala do contencioso-administrativo competente para decidir sobre a legalidade da extinción solicitada. Ata entón, a resolución do TSJM representa unha vitoria procesal para o Ministerio de Cultura ao impedir unha suspensión exprés, pero non pecha a vía xudicial que determinará o destino final da Fundación.
