No Área Sanitaria de Vigo case 12.000 mulleres poderían convivir coa endometriose, unha doenza crónica que afecta a unha de cada dez mulleres en idade fértil e que adoita pasar desapercibida ou tardar anos en diagnosticarse. A cifra corresponde aos 26 concellos que compoñen a área e pon de relevo a dimensión local dun problema que a nivel global é xa a segunda patoloxía xinecolóxica máis importante. A enfermidade recibe o alcume de «do silencio» pola invisibilidade dos seus síntomas e pola normalización social da dor. O dato publicouse en Vigo o 13 de marzo de 2026 e serve para reavivar o debate sobre diagnóstico, tratamento e coidados integrais.
A endometriose caracterízase porque o tecido semellante ao que recobre o interior do útero implántase e crece fóra do útero, sobre todo no peritoneo pélvico e nos ovarios, aínda que tamén pode estenderse ao intestino, ao recto ou á vexiga. Ese tecido responde ás hormonas do ciclo e provoca inflamación, adherencias e nódulos que condicionan dor crónica e alteracións funcionais. Non é unha única enfermidade cun patrón igual para todas, senón un espectro de formas clínicas que van desde lesións superficiais ata afectacións profundas que requiren abordaxes complexos. A súa natureza crónica e o seu impacto na calidade de vida convértena nun reto para a medicina reprodutiva e para os servizos de saúde pública.
O cadro clínico pode incluír dor pélvica incapacitante que non cede cos analxésicos habituais, menstruacións moi abundantes, dor durante as relacións sexuais e molestias ao defecar ou ao ouriñar segundo as localizacións. Non todas as mulleres presentan todos os síntomas; hai casos asintomáticos que se detectan por problemas de infertilidade. De feito, ata o 40% das mulleres con endometriose experimenta dificultades para concebir, o que engade unha dimensión reprodutiva e social á enfermidade. A variabilidade dos síntomas contribúe a atrasos no recoñecemento por parte de pacientes e profesionais.
No Área Sanitaria de Vigo, onde se agrupan 26 municipios, a estimación de case 12.000 afectadas traslada ao local unha prevalencia que a nivel mundial ronda o dez por cento da poboación feminina en idade reprodutiva. Ese volume de pacientes esixe estratexias sanitarias que inclúan detección precoz, unidades especializadas e plans de seguimento que integren xinecoloxía, cirurxía, atención primaria e apoio psicolóxico. A magnitude do problema obriga ademais a políticas de sensibilización para desterrar a idea de que a dor menstrual intensa é algo «normal» que todas deben soportar sen máis.
O diagnóstico adoita apoiarse na clínica e en técnicas de imaxe como a ecografía e a resonancia, pero a confirmación definitiva a miúdo require unha intervención mínimamente invasiva, a laparoscopia, que permite visualizar e, nalgúns casos, tratar as lesións. Esta necesidade de procedementos invasivos e a falta de probas diagnósticas sinxelas explican boa parte da demora media entre o inicio dos síntomas e o diagnóstico. Ademais, a escaseza de formación específica nos niveis primarios de atención e a normalización cultural da dor feminina complican aínda máis o acceso a un diagnóstico temperán.
En canto aos tratamentos, as opcións actuais buscan aliviar a dor e controlar a progresión, pero non existe unha cura que atenda de forma simultánea todos os obxectivos terapéuticos: suprimir a dor, restaurar a fertilidade, erradicar as lesións visibles e evitar a progresión da enfermidade. Na práctica clínica combínanse terapias hormonais para suprimir a actividade do tecido ectópico, analxésicos para controlar a dor e, cando é necesario, cirurxía para extirpar as lesións. A decisión terapéutica debe individualizarse segundo a idade, o desexo xestacional, a gravidade da enfermidade e a resposta previa aos tratamentos.
Pacientes e asociacións reclaman maior visibilidade, protocolos claros e unidades multidisciplinares que faciliten rutas integradas de atención. O lazo amarelo converteuse en símbolo do movemento de mulleres que piden recoñecemento e recursos, e organizacións de pacientes insisten na importancia da investigación para mellorar o diagnóstico e as terapias. No plano sanitario, a coordinación entre atención primaria, xinecoloxía, cirurxía e unidades de dor é fundamental para reducir os períodos de espera e ofrecer unha atención centrada na persoa.
A endometriose non é só un problema médico senón unha cuestión de saúde pública que afecta a vida laboral, emocional e reprodutiva de quen a padecen. Romper o silencio implica recoñecer a dor, formar aos profesionais e priorizar a investigación clínica para avanzar cara tratamentos que non só controlen síntomas, senón que preserven a fertilidade e detendan a progresión da enfermidade. Asinado: Ana Blasco, Vigo, 13 de marzo de 2026.
