É suficiente a Lei de Segunda Oportunidade para os maiores endebedados tras a pandemia?

O dilema social tras a crise: maiores en risco de exclusión

Durante a pandemia de COVID-19, milleiros de familias españolas víronse obrigadas a recorrer aos seus maiores para sobrevivir economicamente. Non é inusual que pensionistas, con ingresos fixos modestos, asumiran préstamos para axudar a fillos e netos golpeados pola perda de emprego ou o peche de negocios. Esta realidade, invisible para moitos, foi aflorando nos tribunais, onde persoas de idade avanzada buscan amparo tras quedar atrapadas nunha espiral de débedas imposibles de saldar.

O Supremo e a interpretación da boa fe

Recentemente, o Tribunal Supremo deu un paso relevante ao recoñecer que a insolvencia sobrevida dun pensionista, orixinada ao auxiliar economicamente á súa familia durante a pandemia, non debe considerarse resultado de mala fe. Esta apreciación, en aparencia técnica, supón unha porta aberta para que outros casos similares poidan acollerse á chamada Lei de Segunda Oportunidade. Dita norma, aínda que en vigor desde 2015, foi amplamente criticada polos seus obstáculos de acceso e os ríxidos requisitos esixidos aos solicitantes.

Unha lexislación que non sempre protexe aos máis vulnerables

A Lei de Segunda Oportunidade naceu co obxectivo de ofrecer un respiro a quen, por causas alleas á súa vontade, non pode facer fronte ás súas obrigas financeiras. Porén, a realidade é que moitas persoas maiores, que actuaron movidas polo desexo de protexer ás súas familias, atoparon dificultades para beneficiarse desta ferramenta. O caso abordado polo Supremo evidencia como a interpretación restritiva dos tribunais inferiores pode deixar sen protección a quen máis o precisa.

Lonxe de ser unha excepción, os pensionistas endebedados por causas familiares representan un fenómeno crecente. O temor á estigmatización, xunto coa complexidade dos procedementos xudiciais, provoca que moitos nin sequera cheguen a solicitar o acceso a mecanismos de alivio como o que agora avalou o alto tribunal.

Comparativa europea: Vai España á zaga?

No contexto europeo, España foi sinalada pola Comisión Europea e organizacións sociais pola escasa eficacia das súas políticas de segunda oportunidade. Mentres noutros países o perdón de débedas persoais está máis normalizado e exento de atrancos, no noso país o procedemento segue a ser longo e caro, especialmente para quen carece de recursos para custear avogados e taxas xudiciais. A decisión do Supremo podería marcar un punto de inflexión, pero aínda queda un longo camiño por percorrer para equipararnos aos estándares comunitarios.