O Parlamento Europeo celebrará este xoves en Estrasburgo un debate urxente sobre a seguridade ferroviaria tras o accidente de Adamuz, ocorrido en xaneiro e que se saldou con 46 vítimas mortais. A sesión abordará quen debe render contas polo estado das infraestruturas e como se deben empregar os fondos comunitarios destinados á súa renovación. Ademais da tráxedia española, a discusión terá en conta sinistros previos, como o de Tempi en Grecia, para extraer leccións que eviten novas catástrofes. Está prevista a intervención do comisario de Transporte Sostible e Turismo, Apostolos Tzitzikostas, que deberá explicar a posición da Comisión sobre fiscalización e seguridade.
Un dos eixos do debate está marcado polo Partido Popular Europeo, que pediu explicacións sobre a xestión das axudas outorgadas á infraestrutura onde se produciu o descarrilamento. O grupo reclamou auditorías sobre os contratos e a execución de obras financiadas con fondos comunitarios, en particular os 111 millones de euros que, segundo as súas denuncias, recibiu Adif para a renovación integral da liña de alta velocidade Madrid-Sevilla. Así mesmo, o PPE lembra a existencia dun préstamo próximo aos 90 millones do Banco Europeo de Inversiones destinado ao mesmo proxecto e esixe claridades sobre o seu destino.
Os eurodeputados que tomarán a palabra polo PPE son Borja Giménez e Juan Ignacio Zoido, quen centrarán as súas intervencións na fiscalización e nas supostas irregularidades na xestión da fase de obras e mantemento. O grupo enviou dúas cartas, unha á Agencia Ferroviaria de la Unión Europea (ERA) e outra ao propio comisario Tzitzikostas, para denunciar a retirada non autorizada de material e restos de carril no lugar do accidente, feitos que, segundo as súas alegacións, poderían entorpecer a investigación. A formación tamén pon en relación estas fallas coa xestión política previa do Ministerio de Transportes.
Frente a esas críticas, os socialistas europeos defenderon a actuación do Goberno español nos días posteriores ao sinistro e reclamarán no pleno que a actuación oficial se baseou na atención ás vítimas e na transparencia da investigación. En representación do grupo intervirán deputadas do PSOE europeo que, segundo fontes do partido, subliñarán o compromiso coa investigación independente e coas medidas para mellorar a seguridade. A discusión amosará o choque entre esixencias de responsabilidades e a petición de garantías de que non se entorpecerán as pescudas xudiciais e técnicas.
A polémica tamén se nutriu de informacións sobre a conduta do persoal do administrador ferroviario tras o accidente: responsables de Adif foron acusados de retirar restos e material da zona sen autorización, unha circunstancia que motivou a petición de explicacións en Estrasburgo. Estas alegacións intensifican as demandas dunha investigación exhaustiva e de mecanismos de control máis fortes sobre como se invisten os fondos europeos en infraestruturas críticas. A comisión de investigación que se pida na Eurocámara podería solicitar documentación e auditar expedientes en colaboración con autoridades nacionais.
O desfile de exemplos tráxicos, como o de Tempi en 2023 que causou 57 mortos, serve de recordatorio para moitos eurodeputados sobre as consecuencias de descuidos prolongados nas redes ferroviarias. A UE afronta o reto de conciliar a aceleración da transición cara modos de transporte máis sostibles coa imperiosa necesidade de asegurar que a rede existente reúna os estándares de mantemento e modernización. Nese senso, a sesión aspira a establecer recomendacións concretas sobre inspeccións, certificacións e criterios de adxudicación de obras sufragadas con fondos comunitarios.
Máis alá da discusión política, as families das vítimas e as comunidades afectadas por Adamuz reclaman respostas claras e rápidas sobre as causas e responsabilidades do accidente, así como garantías de que non se repetirá. A presión pública e mediática elevou o debate ao ámbito europeo, o que engade peso ás peticións de reforma de protocolos e de maior coordinación entre autoridades nacionais e organismos comunitarios. Organizacións de vítimas e asociacións de seguridade ferroviaria seguirán de cerca o resultado do pleno.
O resultado do debate en Estrasburgo pode marcar o inicio de novas esixencias de transparencia e control sobre a utilización de fondos e a planificación de infraestruturas na Unión Europea. Os plantexamentos que xurdan no pleno, se se traducen en ditames ou recomendacións, poderían obrigar a reforzar a supervisión de proxectos financiados con fondos europeos e a revisar os mecanismos de intervención en casos de urxencia. Mentres tanto, a investigación sobre Adamuz continúa aberta en España e a esixencia de esclarecemento permanece como reclamo principal no hemiciclo europeo.
