Faleceu nos últimos días José Antonio García Cotarelo, un dos funcionarios que participou na construción da Xunta de Galicia nos primeiros anos da autonomía e figura querida no seu pobo natal, Vilameá (A Pontenova). Aínda que residiu boa parte da súa vida en Madrid por motivos profesionais, mantivo unha vinculación permanente coa Mariña lucense; o pasado ano a corporación municipal nomeouno Fillo Predilecto en recoñecemento dunha vida vinculada ao servizo público e á súa terra.

O papel na creación e configuración da Xunta

Os inicios da Galicia autonómica esixiron non só vontade política senón técnicos e funcionarios con experiencia na Administración do Estado dispostos a quedar para dar forma a institucións novas. García Cotarelo formou parte desa xeración. Licenciado e funcionario desde finais dos anos sesenta, pasou por varios ministerios en Madrid antes de integrarse nos servizos especiais que acompañaron a posta en marcha do Goberno galego nos primeiros anos oitenta.

Tivo responsabilidades de primeira orde: foi secretario xeral técnico e de Relacións Institucionais da Consellería da Presidencia en 1986 e, durante anos, ocupou o posto de secretario xeral na Vicepresidencia da Xunta, cargo desde o que exerceu influencia en aspectos organizativos e de deseño institucional ata a súa xubilación en 2007. As súas mans non estiveron só en despachos: impulsou o nacemento do Servizo de Publicacións da Xunta e supervisou detalles de identidade gráfica e comunicación que hoxe parecen naturais mais entón había que inventalos.

Humildade e discreción marcaron o seu comportamento. Na entrevista que concedeu hai un ano lembraba con sinxeleza o seu paso pola Xunta e subliñaba que moitas das pezas que axudou a colocar o foron grazas ao traballo en equipo. Aínda así, os que traballaron con el recoñecen que a súa capacidade para traducir decisións políticas en procedementos públicos foi decisiva nun momento en que a administración autonómica aínda se estaba a inventar.

«Os anos na Xunta foron incríbles e fixen cousas que en Madrid nunca podería ter feito»

Raíces en A Pontenova: Vilameá e o recoñecemento do seu pobo

En Vilameá, onde naceu e medrou co popular alcume de Pepe de Regos, a súa figura transcendeu a traxectoria administrativa. Non é a primeira vez que un pontenovés regresa á memoria colectiva do municipio polo seu traballo fóra: a emigración e o retorno sempre foron constantes na historia contemporánea da bisbarra. Pero García Cotarelo mantivo un vínculo singular; desprazábase a A Pontenova con regularidade e participou na vida local tanto como lle permitiron as súas obrigas profesionais.

O Concello, dirixido polo alcalde Darío Campos, entregoulle en 2025 o título de Fillo Predilecto nun acto no que se reivindicou a figura dos pontenoveses que fixeron carreira fóra e nunca esqueceron as súas raíces. A placa e o recoñecemento municipal foron recibidos coa mestura de emoción e sinxeleza que caracterizaba o homenaxeado. Veciños máis novos lembrano polas conversas na taberna do pobo, onde o seu trato cercano desmontaba a imaxe de funcionario erudito que moitos lle atribuían.

A relación entre A Pontenova e os seus ausentes é un fío constante na xeografía humana da Mariña. A perda de García Cotarelo abre outra páxina nesa historia: a dun home que, tendo contribuído a poñer en marcha órganos públicos, volvía sempre a pasear polos camiños e carballeiras da súa infancia.

Legado, memoria e próximos pasos

Máis aló das medallas e dos cargos, o legado de García Cotarelo reside na estrutura cotiá da Xunta. As oficinas que hoxe xestiona