O escritor Fernando Aramburu reflexiona sobre a súa nova novela Maite, quinta entrega da saga Gentes vascas, e aborda a evolución do nacionalismo nun mundo globalizado. Para o autor, os movementos independentistas xa comprenderon que o Estado nación perdeu validez no contexto actual.
O Premio Nacional de Narrativa 2017 por Patria volve explorar nesta obra a complexidade do País Vasco contemporáneo. A través de personaxes femininos, Aramburu retrata vidas cotiás marcadas polo trauma do terrorismo.
Memoria dunha traxedia
O asasinato de Miguel Ángel Blanco en 1997 segue presente na conciencia do escritor. Aquel crime simbólico ocorreu mentres Aramburu residía en Alemaña. Conectado precariamente a internet, seguiu a noticia pola radio durante 48 horas.
"Foi unha execución ralentizada e sumamente cruel", afirma. O ultimato irrealista imposto por ETA demostrou a intención de amosar forza tras a liberación de Ortega Lara.
O escritor recalca que Blanco non posuía recursos nin poder. A súa única condena foi a súa militancia no PP. A traxedia transformou para sempre a vida social na contorna vasca.
Literatura sen bandos
Ambos, Aramburu e Javier Cercas, defenden unha literatura equidistante. "Non son político", afirma o autor. "O meu labor é ofrecer calidade literaria, non ditar moralejas."
O seu compromiso parte dunha vinculación persoal cos temas tratados. No caso de Maite, a historia transcorre en rúas que el coñeceu de neno. Un dos personaxes mesmo replica a súa propia experiencia como expatriado.
Voces femininas en primeiro plano
A sensibilidade feminina moldeou profundamente a súa visión narrativa. Fillo de nai activa, irmán de muller, pai de dúas fillas e esposo desde hai 43 anos, Aramburu recoñece o seu universo feminino como fonte constante de inspiración.
En Maite, dúas mulleres encarnan conflitos íntimos e colectivos. A novela convértese así nun espazo onde o persoal e o histórico conflúen sen reproches.
Política e manipulación do recordo
Aramburu critica como certos líderes, como Isabel Díaz Ayuso, resucitan o legado de ETA con fins electorais. "Procúralles algún tipo de beneficio político", opina. "Pero iso non axuda a honrar as vítimas."
Para o escritor, o abandono das vítimas é unha consecuencia do oportunismo partidista. El mesmo mantén un vínculo directo con quen sufriu o terrorismo. "Non podo permitir que se borren da memoria."
O tempo non curou de todo a ferida. Pero si permitiu avanzar. Hoxe os nenos vascos medran sen o medo que dominou a década dos 90. "Celebro que xa non haxa violencia", conclúe Aramburu.
