Unha imaxe de Donald Trump rodeado por varios pastores evanxélicos, tomada no Despacho Oval e difundida esta semana por telexornais e medios de todo o mundo, xerou forte rexeitamento e foi descrita como obscena por columnistas e comentaristas. A fotografía amosa aos relixiosos coa man sobre o presidente, nun xesto de imposición e plegaria que, segundo os seus críticos, traslada a idea dunha relixión instrumentalizada para reforzar o poder político. O debate centrouse no simbolismo da escena: non só unha cerimonia privada, senón unha posta en escena con resonancias públicas e políticas. Para quen a denunciaron, a imaxe equivale a unha ofensa estética e ética que merece un escrutinio inmediato.
O ensaísta que impulsou a crítica comparou a estética da foto coa dunha imaxe pornográfica polo efecto de masa e pola perda de intimidade que transmite: o xesto colectivo parece converter en espectáculo o que debería ser recollemento. Esa sensación de abuso simbólico apóiase na percepción de que a escena non representa unha espontaneidade devota, senón unha coreografía de poder na que a fe funciona como instrumento de leximación. A cualificación de “obscena” apunta á mestura do sacro e do instrumental, onde a relixiosidade é utilizada para reforzar a figura do líder. Frente a quen a defenden como un acto de fe, os críticos ven unha exhibición de sometemento e espectáculo público.
A reacción de rexeitamento que describen parte do argumento de que a imaxe suxire que todo pode mercarse: votos, lealdades e ata a aprobación divina. Esa lectura provoca malestar porque reduce a experiencia relixiosa a un intercambio de favores entre dirixentes e mediadores espirituais. Para moitos, a foto transmite a idea dunha deidade domesticada, posta ao servizo dunha nulidade política cuxo centro é o propio presidente. Esa mensaxe, ademais de polémica, encaixa coa crítica máis ampla á concentración de poder arredor dunha soa figura.
O artigo remite a un episodio histórico para subliñar a intolerancia estética dos réximes autoritarios: o físico Erwin Schrödinger abandonou Austria ante a chegada do nazismo non tanto por temor pola súa vida como polo rexeitamento á grosería e á brutalidade cultural que representaba. A anécdota serve para trazar un paralelo entre a perda de sensibilidade estética e moral e a consolidación de formas políticas que apelan ao grandilocuente e ao ostentoso. Así coma certos réximes recorreron a un linguaxe monumental para exhibir poder, a crítica actual observa en algunhas actuacións políticas contemporáneas un intento de impoñer unha estética de forza e espectáculo.
Ese ruído estético maniféstase tamén na arquitectura do poder: edificios e monumentos que procuran a grandiosidade máis que a harmonía, construcións que lembran tanto ás prazas de Moscú como ás fachadas de cidades que viviron o fascismo. Esa estética, segundo a reflexión do columnista, adoita nacer do desexo de quen ostentan recursos por amosar a súa riqueza e dominio, máis que dunha vontade de servir á comunidade. A semellanza entre obras erguidas por réximes de signo diferente pon en evidencia que a estética do poder ten trazos comúns: pompa, monumentalidade e escasa sutileza.
No caso concreto do presidente estadounidense, a crítica subliña unha conduta pública que privilexia a afirmación persoal por riba do respecto e da cortesía institucional. Ao seu redor, escribe o columnista, agrúpase un coro de adhesións case automáticas, unha masa de apoio que reproduce e amplifica a súa autoridade sen cuestionala. Ese mecanismo lembra a metáfora bíblica do “becerro de ouro”: unha figura central que absorbe devoción e que, na versión denunciada, funciona como mercadoría política. A imaxe difundida convértese así nunha síntese visual desa dinámica.
O texto tamén traza unha comparación inquietante con outros modelos teocráticos: aínda que as formas difiren, a proxección dunha divindade subordinada a unha nación ou a un líder non é exclusiva dunha tradición. En ambos os casos, advirte o autor, a imaxe do sagrado instrumentalízase para xustificar intereses nacionais ou persoais, e o resultado é unha relixiosidade pechada e excluínte. Ese fenómeno afasta a relixión da compaixón e da proximidade co sufrimento humano, transformándoa nunha coartada para a afirmación do poder.
A conclusión é, en ton crítico, unha chamada de atención sobre o efecto moral e social de imaxes coma esa: máis que reafirmar a fe, poden provocar rexeitamento e alimentar o descrédito das institucións relixiosas. A fotografía, na súa forza simbólica, preséntase como un argumento en contra da proximidade de Deus á dor cotiá, e para moitos supón unha fonte de ateísmo ou, polo menos, de distanciamento escéptico. Frente a iso, o columnista reclama sensibilidade e responsabilidade: a imaxe pública do poder debería respectar a dignidade do sagrado e non convertela nun trofeo.
