O sociólogo Francisco Haz, profesor de la Facultad de Ciencias Políticas y Sociales de la Universidad de Santiago de Compostela, alertou o 12 de marzo de 2026 en Santiago de Compostela sobre unha crecente «epidemia de soidade» que afecta a todos os grupos de idade. Haz atribúe este fenómeno a un aumento do individualismo e á fragmentación dos lazos comunitarios, pese a que hoxe dispoñemos de máis ferramentas para comunicármonos que nunca. Segundo o investigador, a perda de redes de apoio tradicionais e a transformación das relacións íntimas e veciñais explican por que moitas persoas se senten illadas. A advertencia chega nun contexto no que cambios demográficos e tecnolóxicos moldean de forma rápida a vida cotiá.
Segundo Haz, a soidade xa non é un problema exclusivo das persoas maiores: xente nova e familias novas tamén a experimentan. Nos barrios, di o sociólogo, os saúdos fugaces substituíron a conversa e a veciñanza perdeu a costume de acudir en apoio mutuo, como acontecía antano con xestos tan sinxelos como compartir alimentos recentemente feitos. Esa erosión do tecido social tradúcese nunha ausencia de redes informais que axudaban a conciliar a vida familiar e laboral. O resultado é unha maior carga sobre os fogares que deben resolver sós tarefas de coidado e organización.
Haz vincula ese cambio a transformacións estruturais: as familias son máis pequenas, as traxectorias vitais máis diversas e a mobilidade xeográfica alterou os contornos de referencia. Todo iso favorece a independencia individual, pero ao mesmo tempo reduce a profundidade e a estabilidade dos vínculos sociais. «Agora hai máis contextos e menos relacións profundas», sinala o sociólogo ao explicar que a densidade relacional se debilitou. Esa menor continuidade relacional, advirte, fai máis fráxiles as redes de apoio en momentos de necesidade.
Sobre o papel das novas tecnoloxías, Haz subliña unha ambivalencia: a comunicación dixital ampliou a capacidade de manter contacto con persoas lonxanas, o que para moitos supón un apoio emocional esencial. Non obstante, a hiperconectividade pode dar a falsa sensación de relacións sólidas cando, en realidade, predominan os intercambios superficiais. Para o investigador, as ferramentas dixitais reflicten e amplifican as tendencias sociais pero non substitúen a profundidade das interaccións cara a cara. Neste senso, a tecnoloxía é útil para manter lazos, pero insuficiente para reconstruír o tecido comunitario por si soa.
Ademais, o auxe do comercio electrónico e o teletraballo reduciu as oportunidades de interacción cotiá no contorno local. Haz apunta que unha xeración afeita a mercar e relacionarse por internet corre o risco de perder habilidades de sociabilidade e os espazos informais onde se tecen as redes. Entre os mozos, un uso excesivo de redes sociais e ferramentas impulsadas pola intelixencia artificial pode retraelos dos procesos de socialización cara a cara en etapas clave para o desenvolvemento de competencias sociais. Por iso considera esencial fomentar prácticas que fortalezcan a capacidade de crear e manter redes persoais e comunitarias.
O impacto desta soidade epidémica esténdese á conciliación e ao benestar emocional. Pais e nais que acaban de ter un fillo, por exemplo, adoitan atopar cada vez menos apoios próximos e deben xestionar por si mesmos a crianza mentres compatibilizan responsabilidades laborais. Esa falta de redes informais pode agravar o estrés e complicar a organización doméstica, o que á súa vez afecta a saúde mental. Haz reclama atención tanto dende a política pública como dende a acción comunitaria para reverter esa dinámica.
Para frear a perda de vínculos, o sociólogo propón combinar medidas: impulsar políticas que promovan o comercio e os servizos de proximidade, facilitar espazos públicos de encontro e fomentar na educación o desenvolvemento de habilidades sociais. Tamén aboga por programas dirixidos a rehabilitar a veciñanza activa e a recuperar formas sinxelas de apoio mutuo. No seu diagnóstico hai un chamamento á responsabilidade colectiva: non basta con lamentar o illamento, é preciso crear condicións que permitan reencontrar a cooperación cotiá.
Haz conclúe que a era dixital ofrece vantaxes reais, especialmente para quen viven lonxe das súas familias, pero non exime da tarefa de reconstruír comunidades máis sólidas. A súa advertencia é clara: sen políticas e sen práticas sociais que favorezan o encontro e a solidariedade, a «epidemia de soidade» pode profundarse e afectar de forma sostida ao benestar da sociedade. O reto, segundo o sociólogo, pasa por equilibrar os beneficios da conectividade coa urxente recuperación da trama social presencial que nos sosteña nas dificultades.
