Galicia, epicentro dos grandes incendios forestais en España

Cinco lumes declarados en Galicia arrasaron case un terzo de toda a superficie queimada en España durante o último ano. O dato non deixa lugar a dúbidas: a comunidade segue estando no foco cando se trata de grandes incendios forestais. A magnitude destes episodios disparou a preocupación nas aldeas, na administración e entre os equipos de extinción, que afrontan outra tempada marcada pola seca e a ameaza persistente.

Un verán de cinza: o peso galego nas estatísticas estatais

A ninguén se lle escapa que Galicia non é unha excepción nos mapas de incendios peninsulares, pero si un caso particular pola virulencia e extensión de algúns sinistros. Cinco dos incendios forestais máis devastadores rexistrados en territorio galego sumaron, en conxunto, o 30% de toda a superficie arrasada polo lume no conxunto do país. Demasiado para unha comunidade que concentra apenas o 6% da poboación española. Abonda con mirar os datos que manexa o Ministerio para a Transición Ecolóxica: Galicia segue achegando unha proporción de hectáreas queimadas moi superior ao seu peso demográfico.

A comarca de Valdeorras, a contorna do Courel, o sur de Lugo e zonas próximas ao río Miño foron escenarios recorrentes de lumes de grandes dimensións. Nalgúns casos, as lapas estendéronse durante días, alimentadas por refachos de vento do nordés e por unha vexetación reseca tras meses de escasas chuvias. O resultado: paisaxes devastados, aldeas evacuadas e un regueiro de perdas económicas e medioambientais que tardarán xeracións en recuperarse.

Factores estruturais e clima: un cóctel explosivo

Cómpre lembrar que os incendios en Galicia non responden só ao azar nin á mala sorte. Un responsable do sector forestal apunta á acumulación de combustible vexetal en montes abandonados, á fragmentación da propiedade e á falta de limpeza preventiva como causas de fondo. Hai quen lembra como, hai apenas vinte anos, era habitual ver cuadrillas de veciños facendo rozas e queimas controladas antes do verán. Hoxe, esa tradición perdeuse en moitas parroquias e a maleza medra sen control.

Non é menor o dato de que a última campaña de incendios coincidiu cunha das primaveras máis secas da década no noroeste peninsular. Fontes da Axencia Galega de Emerxencias recoñecen que a seca prolongada, combinada con temperaturas anormalmente altas, converteu Galicia nun polvorín. O certo é que a meteoroloxía non axuda, pero tampouco o fai a presión urbanística no rural nin o envellecemento da poboación, que reduce a vixilancia natural do monte.

As consecuencias: economía, medio ambiente e medo no rural

O ocorrido en aldeas como Vilariño, preto da fronteira con Portugal, é un exemplo elocuente. Alí, o lume arrasou casas, viñas e prados en apenas unhas horas. As perdas económicas non só afectan ao sector forestal, senón tamén a explotacións gandeiras, pequenas adegas e turismo rural. “Aquí non hai verán tranquilo”, lamentaba hai pouco unha veciña da zona, mentres percorría unha pista cuberta de cinza.

A Xunta de Galicia calcula que a rexeneración dos montes queimados pode levar entre 10 e 20 anos, dependendo do tipo de vexetación e do grao de erosión sufrido. Non semella casualidade que, tras cada gran incendio, aumenten as peticións de axudas públicas e os proxectos de reforestación. Porén, os expertos advirten que o verdadeiro perigo é a perda de solo fértil e o avance de especies invasoras, como o eucalipto, que dificultan a recuperación do ecosistema autóctono.