O Observatorio da Dependencia confirmou este venres, 13 de marzo de 2026, que Galicia é a comunidade autónoma cos mellores resultados na xestión dos expedientes de dependencia en España, e é o territorio onde menos persoas falecen mentres agardan a resolución da súa solicitude. O informe sitúa a comunidade por riba da media nacional en varios indicadores clave, grazas ao incremento de persoas atendidas e á redución dos tempos de espera tras a execución do Plan de choque da Xunta. Os datos fan que Galicia mellore a súa puntuación e se coloque entre as primeiras autonomías en rendemento nesta materia. A administración galega atribúe estes avances ás medidas adoptadas para axilizar expedientes e reclama ao Goberno central que retire o recurso contra o seu plan e asuma a financiación que lle corresponde.
Segundo o Observatorio, o número de persoas atendidas en Galicia creceu en 16.500 beneficiarios, un aumento do 21% que deixa á comunidade 11 puntos por riba da media nacional neste capítulo. A mellora na cobertura tradúcese tamén nunha mellor valoración global: Galicia acada unha puntuación de 6,8 sobre 10, medio punto e medio máis que no exercicio anterior, o que a sitúa como a terceira autonomía con mellor nota. Estes avances reflíctense ademais nunha caída significativa dos casos nos que existe resolución pero está pendente a prestación do servizo: a cifra reduciuse nun 50%, fronte ao 4,54% de media en España. O informe resalta que estas cifras minimizan o número de persoas que morren á espera dunha resposta.
O informe atribúe parte da mellora ao denominado Plan de choque da Xunta, que, segundo os datos facilitados, resolveu máis de 86.000 expedientes e recortou os tempos de espera en aproximadamente dous meses. A Xunta sostén que esas actuacións permitiron desconxestionar os rexistros e acelerar a asignación de recursos e prestacións, desde a teleasistencia ata as axudas para a atención domiciliaria e residencial. Porén, o Executivo autonómico mantén que a sustentabilidade e a calidade do sistema dependen tamén do compromiso financeiro do Estado, polo que reclama unha participación maior no custe do sistema de dependencia.
A posición da Xunta tivo consecuencias políticas. O presidente autonómico, Alfonso Rueda, anunciou que Galicia personarase ante o Tribunal Constitucional polo recurso presentado polo Goberno central contra o Plan de choque, e esixe a retirada dese recurso como condición para normalizar a prestación. A administración galega insiste en que a lei dita a responsabilidade compartida e a necesidade dunha financiamento estable para garantir a atención das persoas en situación de dependencia. A confrontación política plantexase, por tanto, tanto no eido xurídico como no do reparto de fondos entre administracións.
En termos económicos, a Xunta acusa ao Executivo central de acumular unha débeda importante nesta materia, que cifra en 2.900 millones de euros con Galicia. Ese pasivo, segundo fontes autonómicas, reflicte achegas pendentes por parte do Estado que deberían contribuír ao sostemento das prestacións recollidas na lei de dependencia. A reclamación da Xunta inclúe o pagamento do 50% da factura da dependencia, unha esixencia que repetiu nos seus contactos co Goberno central e que considera esencial para manter os programas vixentes.
Os técnicos do Observatorio destacan que, pese ás melloras, existen aínda retos por diante, entre eles a necesidade de asegurar a continuidade da atención e a estabilización das plantillas profesionais que prestan os servizos. A redución dos tempos de espera é un dato positivo, pero o organismo advirte da importancia de consolidar os recursos para evitar retrocesos ante eventuais cambios administrativos ou recortes orzamentarios. Nese senso, a coordinación entre a Xunta e as entidades locais segue a ser clave para converter melloras puntuais en avances sostibles.
Organizacións e entidades do terceiro sector saudaron a reducción de listas e a mellora na tramitación, aínda que algunhas fontes apuntan que a cantidade das prestacións e a cobertura efectiva aínda presentan desigualdades entre comarcas. Os profesionais do eido sociosanitario subliñan a necesidade de combinar a axilización administrativa con medidas que fortalezcan a rede de coidados, desde a atención domiciliaria ata a oferta residencial e os servizos de apoio a coidadores. A dispersión territorial de Galicia fai que as solucións deban adaptarse a realidades locais moi dispares.
O informe do Observatorio da Dependencia confirma que Galicia mellora indicadores esenciais e reduce a mortalidade ligada á espera de resolución, pero o debate sobre a financiación e a legalidade do Plan de choque alimenta a tensión co Estado. A Xunta reclama a retirada do recurso e o cumprimento do compromiso financeiro por parte do Goberno central, mentres que o resultado final desa confrontación determinará en boa medida a capacidade da comunidade para manter e ampliar os avances rexistrados. A curto prazo, os datos publicados este venres constitúen un argumento a favor das políticas de axilización, aínda que a estabilidade do sistema dependerá en gran medida de acordos interadministrativos e de recursos suficientes.
