A Xunta instalará no Centro de Investigacións Agrarias de Mabegondo un sistema avanzado de medición do metano producido polo gando, no marco do proxecto europeo AgriFoodTEF. A iniciativa, financiada pola Unión Europea e polo Ministerio de Agricultura, pretende cuantificar con precisión canto achegan as vacas ao quecemento global e validar solucións tecnolóxicas —robótica e intelixencia artificial— que poidan aplicarse despois no campo.
O ensaio en Mabegondo: que se vai medir e como
O equipo protagonista, cuxa licitación acaba de publicarse, ten un orzamento de 181.500 euros con IVA e instalarase nun dos establos experimentais do centro nos arredores da Coruña. As instalacións de Mabegondo xa son coñecidas por acoller probas controladas: currais adaptados, toma de mostras e sistemas para variar racións e manexo. Segundo responsables do proxecto, controlarase a dieta dos animais para correlacionar a inxesta coa produción de gases.
O programa forma parte dunha rede paneuropea con un orzamento de 60 millóns de euros e a participación de 9 países —entre eles Italia, Alemaña, Francia e Suecia—. Galicia entrou no nodo español en 2023 a través dun consorcio liderado pola Axencia Galega de Calidade Alimentaria e Gradiant, coa intención de ofrecer servizos de ensaio a empresas públicas e privadas a custo reducido ou gratuíto.
«Poderemos controlar a ración que se está a subministrar ás vacas e correlacionala coa produción de gases»,
explica a este xornal Manuel Luaces, xefe da área de formación, innovación e investigación agraria. A idea non é só medir, puntualiza a administración, senón xerar unha base de datos que sirva para calibrar e validar dispositivos antes da súa implantación masiva.
De onde vén o metano e canto emiten as nosas ganderías
O metano dos ruminantes provén da fermentación entérica, un proceso microbiano que ten lugar no rúmen. A diferenza do que pensan moitos, a maior parte do gas expúlsase ao arrotar: un 95% polos arrotos fronte ao 5% que sae polas flatulencias. En Galicia, onde a produción láctea figura entre as dez primeiras rexións europeas, esta fonte representa máis da metade das emisións de gases de efecto invernadoiro do sector agroganadeiro e preto do 7% do total rexional.
En cifras por animal, unha vaca leiteira galega pode xerar diariamente unha cantidade de metano equivalente aproximadamente a 8 quilos de CO2, algo comparable a dous terzos das emisións medias diarias dun turismo. Non é un dato anecdótico: o metano é responsable dunha parte significativa do quecemento a curto prazo e, por iso, a súa redución é obxecto de atención tanto en políticas climáticas como en estratexias produtivas.
Robótica, IA e aditivos: que solucións se ensaian?
Desde sensores que miden emisións en tempo real ata sistemas robóticos capaces de tomar mostras e controlar a alimentación, a innovación agrícola busca ferramentas concretas para mitigar emisións sen sacrificar produtividade. O valor do nodo galego dentro de AgriFoodTEF é precisamente ofrecer un banco de probas onde calibrar aparellos e algoritmos con datos reais e en condicións controladas.
As medidas posibles abranguen desde cambios na ración —por exemplo, maior proporción de concentrados ou a incorporación dalgúns aditivos naturais— ata a utilización de compostos específicos que reducen a fermentación no rúmen. Tamén se exploran estratexias de manexo e selección xenética que, a longo prazo, poderían reducir a intensidade de emisións por litro de leite producido.
