Galicia perde a atención médica dos sábados en vinte centros

O mapa sanitario galego redúcese un pouco máis: polo menos unha vintena de centros de saúde da comunidade deixarán de abrir as súas portas os sábados. A decisión, que afecta a zonas urbanas e rurais, supón un cambio notable para milleiros de pacientes que ata agora confiaban na consulta de fin de semana para resolver problemas de saúde menores, renovar receitas ou recibir seguimento. As autoridades sanitarias xustifican a medida pola falta de persoal e a baixa demanda, pero nas rúas e aldeas a inquedanza é palpable.

Unha fin de semana sen consulta: máis alá dos números

Quen se achegue este sábado a un centro de saúde na comarca do Barbanza ou na área metropolitana de Vigo podería atoparse coas portas pechadas. Non é unha avaría, nin unha excepción por festivo local. É a nova realidade de, polo menos, vinte ambulatorios galegos que deixarán de prestar atención primaria o sexto día da semana. Fontes municipais consultadas en varias localidades confirman que a notificación chegou nos últimos días, coa instrución clara: a partir de agora, os sábados serán xornada de peche.

Cómpre lembrar que a atención primaria en Galicia leva anos tensionada. Faltan médicos, especialmente nas especialidades de familia e pediatría. O certo é que os sábados viñan funcionando con cadros mínimos, ás veces cun só facultativo para todo o centro. O dato non é menor: segundo cifras do Sergas, só un 10% das consultas semanais en atención primaria se resolvían en sábado, e xeralmente eran citas de baixa complexidade. Porén, para moitas familias, especialmente en aldeas illadas, ese día era o único posible para acudir ao médico sen pedir permiso no traballo ou faltar a clase.

A fenda rural-urbana agrándase

Ninguén dubida de que a decisión impacta de forma desigual. En barrios de grandes cidades como A Coruña ou Vigo, o peche pode solucionarse cunha visita a un PAC (Punto de Atención Continuada) ou a Urxencias, aínda que con máis tempo de espera. Pero en concellos pequenos, onde o centro de saúde abre só de luns a venres e o hospital máis próximo queda a corenta quilómetros, a situación complícase. Un responsable do sector sanitario na zona da Terra Chá resúmeo así: “Os recursos son os que son e a xente enténdeo, pero hai casos nos que o sábado era o único día viable para os traballadores do campo ou para maiores que dependen de familiares para desprazarse”.

Abonda con mirar o ocorrido a pasada primavera na comarca de Valdeorras, onde o peche temporal dun ambulatorio as fins de semana xerou protestas e recollidas de sinaturas. Agora, a situación ameaza con repetirse noutras zonas de Lugo e Ourense, onde a dispersión poboacional e o envellecemento fan da accesibilidade sanitaria unha cuestión especialmente sensible. Demasiado tempo levan os veciños reclamando máis médicos, non menos.

Xustificacións oficiais e debate social

Fontes institucionais insisten en que a medida responde á necesidade de optimizar recursos. Argumentan que a baixa demanda dos sábados e a dificultade para cubrir todas as quendas médicas obrigan a concentrar os efectivos nos días de maior afluencia. Sinalan que os PAC seguirán operativos para urxencias, e que as consultas rutineiras poden resolverse entre semana. A ninguén se lle escapa, porén, que o peche dos sábados é visto por parte da cidadanía como un paso atrás en dereitos sanitarios.

A Xunta, pola súa banda, lembra que Galicia mantén unha rede de atención primaria ampla, con máis de 450 centros repartidos por toda a comunidade. Pero a cifra fala por si soa: nalgúns distritos sanitarios, a ratio de médicos por habitante cae cada ano, e as xubilacións superan ás novas incorporacións. Ademais, o uso da cita telefónica e a telemedicina, estendido desde a pandemia, non acaba de callar.