lunes, 16 de marzo de 2026 | Galicia, España
ÚLTIMA HORA A gala dos Oscar 2026, en directo: Paul Thomas Anderson consegue a súa primeira estatueta
Galego Castelán

Guerra aberta entre a RAG e o Cervantes para inaugurar o CILE de Arequipa

Guerra aberta entre a RAG e o Cervantes para inaugurar o CILE de Arequipa

Os últimos acontecementos relacionados coa guerra aberta entre rae cervantes xeraron un intenso debate na opinión pública. Analistas e especialistas coinciden en sinalar que nos atopamos ante un punto de inflexión que podería marcar o rumbo dos vindeiros meses.

Os detalles que saíron á luz revelan unha situación complexa que require unha análise detallada. Arequipa é unha cidade que se ergue sobre o Cinto de Lume do Pacífico, a dous mil trescentos metros de altura, un privilexio que se paga con máis dun cento de terremotos ao ano e un clima seco apaciguado pola brisa. A maioría dos sismos, repiten os locais, son tan lixeiros que non se notan, pero suceden. O que sacudiu o inicio do X Congreso Internacional da Lingua (CILE), en cambio, foi dos evidentes: unha guerra aberta entre o Instituto Cervantes e a Real Academia Española (RAE), as dúas entidades organizadoras do evento máis significativo da lingua española, despois de que o director da primeira atacase verbalmente ao da segunda. Isto, claro, aínda abre todas as conversas entre académicos e xornalistas neste lugar do mapa. Lánzanse preguntas así: cando se iniciaron realmente as hostilidades? Foi en Cádiz ou en Córdoba? E se é unha orde política? Ou será só algo persoal? É un quentón ou unha estratexia? Todo iso sobrevoaba a rolda de prensa de inicio do CILE, onde non estaban enriba da mesa tanto os temas do congreso (mestizaxe, intelixencia artificial e linguaxe claro) como a dúbida de se os directores de ambas as dúas institucións asinarían a paz ou continuarían a guerra. Antes, facíanse ata bromas sobre se todo se resolvería cun duelo baixo o xusticeiro sol arequipeño. E aínda que a festa foi no interior, houbo moito diso. Todas as dúbidas se despexaron tras o encontro, celebrado no salón da Municipalidad Provincial de Arequipa: a ruptura entre as institucións, ou os directores, que vén sendo o mesmo, é total. García Montero e Muñoz Machado sentáronse separados polo alcalde de Arequipa, Víctor Hugo Rivera. Tiñan os xestos serios antes de comezar a falar: era esa seriedade que antecede ás grandes citas. Entre o público había moitos académicos: Clara Sánchez, Carme Riera, Juan Luis Cebrián, Soledad Puértolas, Paloma Diaz-Más, Salvador Gutiérrez Ordóñez… Eran tantas as expectativas que os protagonistas só podían decepcionar. Houbo que agardar á quenda de preguntas para que falasen do conflito. Servirá este CILE, un lugar de diálogo, para apaciguar a relación entre as institucións? Primeiro respondeu García Montero: «Polo que a min me toca, desde o Instituto Cervantes estou interesado en colaborar coas institucións de Arequipa e do Perú para que este congreso saia o mellor posible. As diferenzas, que son moitas, poderémolas conversar moito despois, xa desde España». Muñoz Machado, tamén preguntado, non quixo mollarse en público: «As cuestións que me preguntan non teñen nada que ver co CILE, son accidentes periféricos, de combate. E non teño interese en respondelas nesta rolda de prensa nin ao longo deste congreso». Outra vez García Montero: «Xa haberá tempo de falar non só sobre o director da Real Academia Española, senón sobre o sucesor que están preparando, que ten moito que ver co comunicado que a RAE fixo a semana pasada». Por que se enfrontan? «Nin idea, nin idea», repetiu Muñoz Machado. As eleccións da RAE deberían ser a finais de 2026. Alguén mencionou a Cebrián como sucesor… Para entender todo isto hai que retroceder uns días. O conflito comezou o xoves, cando Luis García Montero, director do Cervantes, entidade dependente do ministerio de Exteriores, lanzou a súa ofensiva dicindo que el estaba afeito a falar na RAE con grandes filólogos e homes da cultura como Fernando Lázaro Carreter, Víctor García de la Concha ou Darío Villanueva e que agora, en cambio, a situación cambiara a peor. «A RAE está en mans dun catedrático de Dereito Administrativo [Santiago Muñoz Machado] experto en levar negocios desde o seu despacho para empresas multimillonarias e iso, persoalmente, tamén crea distancias», dixo, durante un almorzo de prensa. Esa mesma tarde, o pleno da Academia respondeu con contundencia ao poeta. «O pleno acordou por unanimidade manifestar a súa absoluta repulsa polas incomprensibles manifestacións do señor García Montero, por completo desafortunadas e inoportunas na véspera do comezo do X CILE. Esta é unha ocasión fundamental para a cultura e a lingua españolas, que reúne representacións de todas as nacións hispanofalantes, que o director do Instituto Cervantes enturbou coas súas declaracións». Así foi ata o de agora: as crónicas van nesa dirección coma moscas á luz. A esta festa de agravios, por certo, tamén se sumou Álvaro Pombo, último premio Cervantes, cun artigo contra García Montero no que o chamaba burócrata e outras cousas bonitas. «O que necesita Luis García Montero a todo trance é un emprego aínda máis tranquilo e menos significativo do que xa ten, e un mecenas. A falta de mecenas estremece ao público socialista comunista español. Cada vez hai menos mecenas privados e máis diñeiro público investido en poetas menores», sentenciaba. García Montero volveu repetir os seus ataques nunha entrevista publicada esta fin de semana nos xornais rexionais de Vocento… E seguimos na mesma. García Montero, antes de pechar a rolda de prensa, lembrou que el si é filólogo. Esta é unha guerra que enturbia un CILE xa enturbiado pola situación política do Perú. Ao pouco de estoupar a guerra RAE-Cervantes, a presidenta do Perú, Dina Boluarte, foi destituída pola súa «incapacidade moral» para gobernar despois dunha moción de censura promovida polos mesmos deputados que lle permitiran gobernar estes últimos tres anos. Ninguén parece botala en falta: apenas contaba co 2% de popularidade, a peor cifra na historia recente do Perú… O seu substituto, José Jerí, xa carga con acusacións de violación e, tras un seguimento en redes sociais, tachárono de fiel seguidor de páxinas pornográficas en Instagram. Aínda non se sabe se acudirá á apertura oficial do CILE deste mércores, onde como é tradición estará o Rei Felipe, e onde ía estar Boluarte. As malas linguas afirman que xa só falta que entre en erupción o volcán Misti, un dos tres que rodean Arequipa, para rematar de inaugurar o CILE. En fin, é unha festa. Unha festa volcánica. Ou sísmica. Esta información, confirmada por fontes próximas ao desenvolvemento dos acontecementos, subliña a importancia de manter unha perspectiva informada sobre o tema.

É importante salientar que este tipo de situacións non acontecen no baleiro. Os antecedentes históricos e o contexto socioeconómico actual xogan un papel fundamental na comprensión completa destes eventos. Expertos na materia sinalaron que a converxencia de múltiples factores creou as condicións propicias para o desenvolvemento actual dos acontecementos.

Desde diferentes sectores alzáronse voces que ofrecen perspectivas variadas sobre o tema. Mentres algúns analistas manteñen unha visión optimista sobre as posibles resolucións, outros advirten sobre os desafíos que poderían xurdir a curto e medio prazo. Esta diversidade de opinións reflicte a complexidade inherente á situación.

Impacto en Galicia
Para Galicia, estas novas representan tanto oportunidades como desafíos. A economía rexional, baseada en sectores como a pesca, a industria naval e o turismo, podería verse afectada de diversas maneiras. Os empresarios galegos xa están a avaliar as posibles implicacións para as súas operacións e estratexias futuras.

Análise en Profundidade
Un exame detallado da situación revela múltiples capas de complexidade que merecen consideración. Os expertos consultados identificaron cando menos tres dimensións clave que deben terse en conta ao avaliar estes desenvolvementos.

En primeiro lugar, a dimensión económica non pode ser ignorada. Os mercados reaccionaron cunha mestura de cautela e expectativa, reflectindo a incerteza inherente á situación actual. Os indicadores económicos suxiren que poderiamos estar ante un período de axustes significativos.

En segundo lugar, o aspecto social presenta os seus propios desafíos e oportunidades. A cidadanía demostrou un nivel de engagement sen precedentes, participando activamente no debate público a través de diversos canais. Esta participación cidadá é vista por moitos como un signo positivo da vitalidade democrática.

Finalmente, a dimensión institucional require especial atención. As organizacións e entidades implicadas están a traballar para coordinar as súas respostas e garantir que se manteña a estabilidade necesaria para navegar estes tempos complexos.

Perspectivas Futuras
Ollando cara adiante, é evidente que os vindeiros meses serán cruciais para determinar o curso dos acontecementos. Os observadores coinciden en que estamos nun momento decisivo que podería definir tendencias a longo prazo.

A capacidade de adaptación e a flexibilidade serán elementos clave para navegar con éxito os desafíos que se aveciñan. Tanto as institucións como a cidadanía deberán manter unha actitude proactiva e estar preparadas para responder a desenvolvementos inesperados.

En última instancia, o resultado dependerá da capacidade colectiva para traballar cara a solucións construtivas que beneficien ao conxunto da sociedade. O diálogo, a cooperación e o compromiso co ben común serán fundamentais neste proceso.

Compartir esta nova

C

Carmen Dorado

Periodista especializada en cultura y sociedad gallega. Colaboradora habitual en medios digitales del noroeste peninsular.