A Comunidad de Montes Vecinales en Mano Común del Niño do Corvo convocou o pasado sábado 7 de marzo a arredor de trinta voluntarios no monte homónimo da parroquia de San Miguel de Tabagón, en O Rosal, para unha xornada de erradicación de eucalipto e acacia e a reposición con especies autóctonas. A iniciativa, incluída no marco do Proyecto Libera, buscou frear a expansión de especies invasoras que degradan o monte, mellorar a conectividade dos hábitats e reducir o combustible forestal de cara á tempada de incendios. As labores combinaban a eliminación de exemplares e a plantación de arbustos e árbores locais e contaron coa participación de familias do municipio. A acción forma parte dunha campaña que continuará nos próximos meses en distintos puntos do Baixo Miño.
A mañá reuniu participantes de distintas idades, entre eles varias familias e catro menores que colaboraron nas tarefas de campo. Os traballos céntraronse en arrincar ou talar exemplares de acacia e eucalipto que se tiñan asentado en antigas bancadas e ladeiras, e en preparar o terreo para a plantación de material vexetal autóctono. Os voluntarios e membros da comunidade empregaron ferramentas manuais e medidas de sinalización e protección para minimizar o impacto sobre o solo. O ambiente foi de cooperación e aprendizaxe, segundo relataron varios asistentes.
O eucalipto e a acacia son especies que, pese á súa utilidade produtiva en certos contextos, demostraron en Galicia a súa capacidade de desprazar flora nativa, alterar a dinámica do solo e aumentar o risco de incendios pola acumulación de biomasa. O Proyecto Libera, promovido por organizacións ambientais a nivel estatal, pretende precisamente implicar á cidadanía en tarefas de limpeza, retirada de residuos e restauración ecolóxica para recuperar a funcionalidade dos ecosistemas. No Baixo Miño, onde a presión sobre a paisaxe agraria e forestal é intensa, estas intervencións pretenden reverter procesos de degradación e mellorar a resiliencia fronte ao cambio climático.
Desde a directiva da Comunidad de Montes explicaron que a eliminación de exemplares invasores é só a primeira fase dun plan máis amplo de restauración. Indicaron que, unha vez retiradas as masas de eucalipto e acacia, tocará realizar un manteemento continuado para evitar a rebrotación e consolidar as novas plantacións. Tamén subliñaron a importancia da educación ambiental e de incorporar ás escolas e aos veciños en futuras actividades para garantir o coidado a longo prazo do monte. A colaboración entre a administración local, as asociacións e o voluntariado preséntase como clave para o éxito do proxecto.
Os organizadores recoñecen que a retirada de eucaliptos é unha tarefa laboriosa pola facilidade de rebrote e pola persistencia de diásporas no solo, polo que insistiron na necesidade de actuacións periódicas. Así mesmo, advertiron de que a restauración esixe investimento e planificación para seleccionar especies autóctonas axeitadas ao microhábitat e para asegurar regos e proteccións nos primeiros anos de vida dos rebrotes. Por iso o calendario de traballo contempla novos encontros e labores de seguimento nas próximas semanas e meses noutros montes do Baixo Miño.
Na xornada plantáronse varias especies autóctonas adaptadas ás condicións do monte rosaleiro, co obxectivo de recuperar estrutura e diversidade. Entre os propósitos do repoboamento están a recuperación da cuberta arbórea, a protección do solo fronte á erosión e a xeración de recursos para a fauna local. A presenza de nenos nas tarefas permitiu tamén trasladar nocións sobre a importancia dos bosques autóctonos e o papel que desempeñan na regulación hídrica e climática. Os promotores esperan que estas actuacións melloren a medio prazo a calidade ambiental do contorno.
A campaña enmárcase ademais no debate público sobre a xestión do monte en Galicia, onde se contrapón os usos económicos de plantacións de rápido crecemento e a demanda de conservación e prevención de incendios. Comunidades de montes como a do Niño do Corvo reclaman maior apoio técnico e económico para afrontar estas tarefas e manter unha xestión sostible que beneficie ao conxunto da comarca. No Baixo Miño, as iniciativas cidadás pretenden complementar as políticas públicas e amosar modelos de xestión que poñan en valor a multifuncionalidade do monte.
A experiencia deste sábado serviu para certificar a disposición veciñal a implicarse na xestión do territorio e para deixar constancia de que a recuperación de paisaxes degradadas é posible con traballo colectivo. A Comunidad de Montes xa anuncia novas convocatorias e anima a quen queiran sumarse a pórse en contacto para participar nas próximas accións. Para os promotores, a implicación local resulta imprescindible se se aspira a consolidar resultados e a garantir que os montes do Rosal volvan a ser espazos máis sanos e resistentes.
