O Grupo de Teatro Juvenil de Ourense —máis tarde coñecido como Valle Inclán— logrou en 1966 dúas vitorias nacionais coa obra Donadieu, do austríaco Fritz Hochwälder. Aquela dobre coroa selouse en abril de 1966 no Teatro Romea de Murcia e poucos días despois en Zamora, co Galardón del Duero. Hoxe, a seis décadas de distancia, a xesta segue a ser un dos fitos do teatro non profesional ourensán.

Entre os membros que viviron e lembran aquel triunfo quedan xa poucos superviventes. O xornalista e actor Fernando Ramos, que formou parte do elenco, rememora con claridade como ese resultado puxo Ourense no mapa do teatro afeccionado español. Para a cidade e para a compañía supuxo un recoñecemento inesperado e duradeiro.

O éxito respondeu tanto á calidade dramaturxica da peza como ao traballo en equipo e a unha dirección esixente que soubo espremer os recursos dispoñibles. A posta en escena de Donadieu combinou dirección, movemento escénico e un coidado vestiario que chamou a atención da crítica especializada.

Formación e elenco

O grupo sobreviviu á transición entre xeracións grazas ao impulso do director Segundo Alvarado-Feijoo Montenegro, que colleu o relevo do Teatro de Cámara e formou o novo grupo xuvenil. Baixo a súa tutela emerxeron nomes que logo serían habituais na vida cultural ourensá: Dora Espinar, Marisa Calvo, Manuel Vidal e moitos outros membros que foron sumándose.

A lista de intérpretes e colaboradores é longa e reflicte a vitalidade daquel período: José Manuel Blanco Gil, Mari Luz García, Marina Gloria Pérez, Miguel Ángel Gómez, Vicente V. Losada, Rafael Huete e outros tantos que configuraron unha canteira estable de talento afeccionado na cidade.

Os eloxios da prensa da época non se limitaron á capacidade interpretativa: destacou a limpeza do texto e a solvencia técnica do montaxe, trazos pouco frecuentes entón en agrupacións non profesionais.

«Por fin, escoitábase correctamente no escenario a lingua de Cervantes»

Dirección, movemento e detalles técnicos

A dirección de Alvarado foi decisiva; o seu afán de perfección levou ao grupo a incorporar especialistas alleos ao circuito afeccionado. O coreógrafo e creador de movementos escénicos Eduardo Ramóndez, coñecido como «Sheridan», achegou coreografías e atmósferas que transformaban escenarios modestos en espazos cribles.

Para escenas concretas, como o duelo que coroa Donadieu, contouse co mestre de esgrima Osorio e co vestiario encargado a Peris Hermanos, de Madrid. Estes recursos, pouco habituais en montaxes amateurs, elevaron a calidade percibida polo público e pola crítica.

A compañía dispuxo ademais dun local de ensaios cedido pola Deputación, nas antigas instalacións da Caja de Reclutas. Alí repetíanse as escenas ata a precisión, nun clima de disciplina que foi marca da casa.

«A profesionalidade dos afeccionados»

O prestixio alcanzado atraeu a atención de figuras relevantes do teatro español. Críticos e directores como Modesto Higueras e José Tamayo chegaron a valorar o labor de Alvarado e do seu equipo, situando a experiencia ourensá entre as máis destacadas do circuito non profesional.

Alvarado manteivo a súa dedicación até o final da súa vida artística; faleceu en 2007 deixando unha das mellores bibliotecas de teatro do país e un palmarés que segue a ser referente para varias xeracións de afeccionados ourensáns.

A memoria do Valle Inclán inclúe montaxes singulares fóra de Ourense: Antígona, de Anouilh, no Teatro Romano de Málaga, e a representación de Donadieu no parque de Castrelos, en Vigo, que demostraron a ambición do grupo para afrontar escenarios complexos.

O fito de 1966 funciona hoxe como punto de referencia para valorar a capacidade dos circuitos afeccionados para producir montaxes de alto nivel. Para os superviventes, a celebración deste sexaxésimo aniversario é ocasión de lembrar esforzos, amizades e a escena que os uniu.

Aínda que moitos daqueles protagonistas xa non están, quedan arquivos, testemuños e a impronta dunha época na que Ourense, grazas a un puñado de mozos e a unha dirección esixente, puxo o seu teatro en primeira fila. A efeméride invita a rescatar materiais e a recoñecer públicamente unha traxectoria que contribuíu a enriquecer a vida cultural da provincia.