Hostalaría e gandería: dúas caras das baixas laborais en Galicia

O abano de sectores en Galicia presenta realidades moi distintas cando se trata de baixas laborais. Mentres a hostalaría lidera en número de ausencias por enfermidade, o traballo nas explotacións gandeiras destaca na duración destas baixas. O dato revela moito máis ca unha simple estatística: fala das condicións e retos de cada sector.

Unha hostalaría con baixas curtas pero frecuentes

Nas rúas do centro de Santiago, abonda con pasear pola Rúa do Franco en calquera día laborable para notar a axitación que caracteriza á hostalaría galega. Camareiros e cociñeiros multiplícanse para atender o fluxo constante de clientes. Porén, tras esa actividade intensa escóndese unha realidade pouco visible: o sector é o que máis baixas laborais rexistra na comunidade. A cifra é contundente e, segundo responsables municipais, foi en aumento nos últimos anos.

O fenómeno non sorprende a quen coñece o pulso da hostalaría. Xornadas longas, quendas partidas e un ritmo frenético acaban pasando factura. «O estrés e o cansazo favorecen as ausencias», recoñecen voces do sector. Iso si, a maioría destas baixas adoitan ser de curta duración. É habitual que en menos dunha semana a persoa se reincorpore ao traballo, animada pola presión do cadro de persoal axustado e o temor a perder o posto. Demasiado habitual.

Convén lembrar que a hostalaría é un dos grandes motores económicos de Galicia. Segundo os últimos datos do Instituto Galego de Estatística, o sector emprega a máis de 100.000 persoas na comunidade. Non é menor o feito de que a temporalidade e a rotación sexan altas, o que tamén incide na xestión das baixas médicas.

Gandería: cando a baixa se alonga

Quen imaxine a vida rural como un remanso de paz descoñece a realidade de moitas comarcas galegas. En granxas da Terra Chá ou A Limia, o traballo co gando esixe un esforzo físico diario que rara vez se detén. Aquí, as baixas laborais son menos habituais ca na hostalaría, pero cando chegan, quedan. As estatísticas apuntan a que nas explotacións gandeiras galegas a duración media dunha baixa é sensiblemente maior ca a media autonómica.

Fontes vencelladas a sindicatos agrarios apuntan a unha razón principal: as lesións que sofren os traballadores da gandería adoitan ser máis graves. Accidentes con maquinaria, golpes de animais ou problemas musculares derivados de tarefas repetitivas provocan baixas que poden superar facilmente o mes. «O relevo é case imposible», resume un responsable do sector. En explotacións familiares, a ausencia dun traballador pode poñer en xaque a supervivencia do negocio.

A despoboación e o envellecemento do medio rural agravan o problema. Non hai unha bolsa de substitutos á que recorrer. Isto provoca que moitas veces as tarefas queden en mans de familiares ou, directamente, se aprazan, co conseguinte impacto económico e emocional.

O contexto laboral galego: diferenzas e desafíos

Galicia non é allea ás tendencias que se rexistran a nivel estatal, pero presenta algúns matices propios. O último informe da Seguridade Social recolle que as baixas laborais por enfermidade común aumentaron un 7 % respecto ao ano anterior. Porén, o reparto por sectores amosa diferenzas notables. Se a hostalaría leva o récord en frecuencia, a gandería faino en duración.

O tecido social e económico galego explica parte deste fenómeno. Por unha banda, o peso da pequena empresa e do autoemprego é superior á media española. Por outra, a dispersión xeográfica e o envellecemento da poboación rural dificultan a recuperación tras unha baixa prolongada. En localidades como Mondoñedo ou Melide, repítense as historias de gandeiros que, tras unha lesión, ven perigar anos de traballo e aforro.