A ameaza silenciosa: cando o monte galego camufla o risco de incendio

Unha primavera enganosa: o bosque agocha a súa vulnerabilidade

En Galicia, a chegada da primavera sempre significou unha tregua para o monte tras os meses de choivas. Porén, baixo a aparente frescura que cobre os bosques, escóndese unha ameaza que a cidadanía e as administracións non sempre perciben a tempo. A paradoxa forestal que comeza a inquedar na área de Vigo —e que ben podería replicarse noutros puntos da comunidade— reside nunha contradición ambiental: mentres o subsolo preserva humidade polas precipitacións invernais, a superficie do monte convértese gradualmente nun polvorín, cheo de material seco e facilmente inflamable. Por que este fenómeno debería preocuparnos máis alá do titular inmediato?

O ciclo oculto do risco: maleza, pólas e o esquecemento da prevención

O monte galego, tan xeneroso na súa biodiversidade como na súa capacidade de rexeneración, funciona actualmente como un ecosistema a dúas velocidades. Por abaixo, as raíces absorben unha reserva de auga que, a simple vista, podería facernos pensar que o perigo de incendio se mantén a raia. Porén, o que medra sobre a terra conta outra historia: a maleza e os restos vexetais, acumulados tras o inverno, sécanse rapidamente entre os primeiros días tépedos e ventosos da primavera. O resultado é unha capa superficial moito máis vulnerable do que se percibe, capaz de propagar calquera chispa a pesar da humidade subterránea.

Este proceso, lonxe de ser un capricho climático, ten moito que ver coas prácticas de xestión forestal. A acumulación de material morto, o abandono de certas parcelas e a escasa intervención preventiva conforman un cóctel que multiplica o risco de incendio, especialmente en períodos de transición como o actual. O recente episodio na zona de Vigo non é máis que un aviso temperán: o lume xa atopa combustible antes de que o verán se instale.

As consecuencias da descoordinación: ¿podemos permitirnos outro verán negro?

Os incendios que marcan os titulares en abril deberían facer reflexionar sobre os retos estruturais que afronta a xestión forestal galega. Non se trata só dunha cuestión de meteoroloxía, senón dunha responsabilidade compartida entre institucións, propietarios e cidadanía. Se ben o clima atlántico outorga a Galicia unha vantaxe en termos de humidade, o abandono dos montes e a falta de planificación na eliminación de combustible vexetal deixan o territorio exposto, mesmo en épocas que tradicionalmente se consideraban seguras.

Unha persoa responsable do ámbito rural recoñece que a prevención non pode limitarse a campañas informativas no verán nin a actuacións reactivas cando as lapas xa se desbocaron. A realidade é que a xanela de oportunidade para actuar estréitase ano tras ano, e a experiencia de Vigo podería ser só o preludio dunha tempada de incendios máis longa e difícil de controlar.

Un reto colectivo: aprendizaxe e acción a partir da alerta

Se algo demostrou a natureza en Galicia é a súa capacidade para sorprender e desafiar os calendarios. Os incendios recentes na contorna viguesa deben ser lidos como un síntoma dun problema de fondo, máis que como unha simple anomalía puntual. Mentres o debate público adoita centrarse no impacto inmediato das lapas, o verdadeiro cambio pasa por unha revisión das políticas de xestión e prevención, así como por un compromiso renovado de todos os actores implicados.

O equilibrio entre a protección ambiental e a redución do risco de incendio esixe unha planificación a longo prazo, investimentos en silvicultura sustentable e unha maior concienciación social. Accións como a limpeza regular da maleza, o apoio á actividade rural e o reforzo da vixilancia en épocas de risco poden marcar a diferenza. A paradoxa do monte húm