A Sala Penal da Audiencia Nacional rexeitou por terceira ocasión a petición da empresa armadora e do capitán para que a Comisión de Investigación de Accidentes e Incidentes Marítimos faga públicos os nomes dos membros que formularon votos particulares no chamado «informe Pitanxo». A resolución, ditada en marzo de 2026 polo xuez ponente Carlos Francisco Fraile, coincide con autos previos e deixa para o momento procesal oportuno —o xuízo— a aportación deses documentos e a súa valoración pericial.
O rexeitamento e os seus argumentos
A solicitude foi promovida por Grupo Nores, o seu representante legal José Antonio Nores Ortega e o capitán Juan Padín, que sosteñen que a existencia de votos discrepantes e de informes que os sosteñen resulta esencial para o seu dereito de defensa. Segundo os recorrentes, a negativa a incorporar eses elementos ao procedemento impide a realización de probas periciais que poderían rebatir ou matizar o contido técnico do informe oficial.
O auto da Audiencia atribúe a decisión a unha cuestión de oportunidade procesal. A Sala entende que a aportación de probas de carácter técnico-científico debe realizarse na fase do xuízo, onde poderán levarse «na cualidade que se estime máis axeitada aos intereses procesais de cada unha das partes», e onde, subliña o tribunal, poderán acompañarse peritaxes complementarias. O xuez Fraile lembra ademais a natureza eminentemente pericial do informe da comisión, unha consideración que pesa na balanza entre transparencia administrativa e o curso da instrución penal.
No auto reprópñese, con certa dureza, a idea de que os recorrentes «se limitan a denunciar unha vulneración do seu dereito á utilización dos medios de proba (art. 24.2 CE)», pero que esa pretensión non está xustificada no momento procesal en que se formula. O tribunal considera que facilitar anticipadamente eses documentos podería resultar prematuro e alterar a orde probatoria prevista pola lei.
O que se discute e por que importa a Galicia
A controversia pon sobre a mesa un asunto delicado en Galicia: a fronteira entre o dereito á información e as garantías dun proceso penal. O informe técnico da Comisión de Investigación de Accidentes e Incidentes Marítimos (Ciaim) atribúe, na súa versión maioritaria, a catástrofe do Villa de Pitanxo a unha maniobra negligente do capitán, xunto coa sobrecarga do buque e a falta de simulacros de evacuación. Tamén consta, nos antecedentes administrativos, que a embarcación tiña prohibición para faenar en zonas de formación de xeos desde marzo de 2018, dato que tensou o debate público desde o primeiro momento.
Para a comunidade pesqueira e para as familias das vítimas —vinte e un falecidos dos vintecatro tripulantes, segundo as cifras oficiais: 21 dos 24— a cuestión da transparencia non é só xurídica senón moral. Non é a primeira vez que en Galicia un sinistro marítimo abre feridas que se mesturan coa esixencia de responsabilidades administrativas e penais. En portos como Vigo ou Marín, o recordo do 15 de febreiro de 2022 aínda está vivo nos monólitos e nos actos de homenaxe que se repiten nos peiraos.
O fondo do litixio, con todo, é técnico: os votos particulares —se existen e cantos— poderían aportar matices substanciais sobre cuestións de navegación, estabilidade, carga e protocolos de seguridade a bordo. Aínda así, a Audiencia recalca que a valoración definitiva dessas opinións discrepantes corresponde ao momento procesal no que poidan practicarse probas periciais e confrontarse co resto das pezas do sumario.
Repercusións xurídicas e próximos pasos
Con a nova denegación, as vías ordinarias de impugnación na Audiencia Nacional pare
