A subida repentina dos prezos do gasóleo tras os ataques en Oriente Medio obrigou a consumidores e empresas en Galicia a un acopio masivo de combustible e levou a que varias estacións vendan por riba dos dous euros o litro. O fenómeno intensificouse dende o 28 de febreiro, día en que comezou a ofensiva militar contra instalacións vinculadas con Irán, e deixouse sentir especialmente na costa e nos polígonos industriais. O encarecemento afecta fogares con calefacción a gasóleo e ao sector primario, que reclama medidas extraordinarias polo impacto nos seus custes.
Os rexistros nas estacións de servizo galegas amosan un avance notable: o prezo medio do gasóleo tipo A situábase arredor dos 1,46 euros por litro a finais de febreiro e subiu con rapidez ata situarse en torno a 1,85 euros a mediados de marzo. En apenas dúas semanas os incrementos acumulados foron significativos, con subidas diarias que na fase máis aguda se reflectiron en oscilacións constantes da tarifa. O repunte transformou o que era unha tensión puntual nun problema xeneralizado para consumidores e pequenas empresas que dependen do combustible para a súa actividade diaria.
En varias estacións, sobre todo na provincia de A Coruña, o prezo do gasóleo supera xa os dous euros o litro, con picos puntuais que alcanzaron os 2,15 euros no polígono de Barreiros. A vicepresidenta terceira e ministra para a Transición Ecolóxica, Sara Aagesen, anunciou que a Comisión Nacional de los Mercados y la Competencia (CNMC) está a monitorizar a evolución nas aproximadamente 12.000 estacións de servizo do país. Organizacións de consumidores, entre elas Facua, denunciaron que algúns establecementos aproveitaron a volatilidade para ampliar os seus márxes e reclamaron a intervención do Goberno para frear prácticas que consideran especulativas.
O aumento da demanda empezou polo segmento da calefacción: nos primeiros días de marzo as compañías distribuídoras detectaron unha avalancha de pedidos por parte de particulares e empresas. Así o relata o director financeiro do Grupo Valdés, Ramón Rodríguez, quen sinala que a primeira semana tras os ataques foi «caótica» pola intensidade dos encargos, aínda que admite que a situación comeza a normalizarse. Desde Gasóleos Rial, o seu responsable, José Antonio Garrido, confirma que a solicitude de subministración disparouse nas dúas semanas seguintes ao incidente e apunta que de momento non hai problemas de abastecemento.
O combustible para calefacción, que antes dos bombardeos comercializábase arredor dos 90 céntimos por litro, subiu ata case 1,50 euros, o que supón un incremento superior ao 50% en cuestión de semanas. Aínda que non se rexistraron desabastecementos xeneralizados, os responsables do sector advirten da dificultade de prever canto durará a escalada de prezos. A volatilidade do mercado do petróleo e as decisións dos grandes exportadores marcan o ritmo, e os distribuidores insisten en que aínda hai existencias suficientes para atender a demanda inmediata.
O sector primario elevou a voz para reclamar medidas urxentes polo encarecemento do gasóleo, ao considerar que o aumento de custes compromete a viabilidade das explotacións agrícolas e gandeiras. Algunhas asociacións anunciaron denuncias ante a CNMC por presuntos acordos de prezos, e esixen instrumentos de apoio que mitiguen o impacto na factura enerxética das explotacións. Ademais da presión sobre os custes de produción, o transporte e a loxística tamén rexistran incrementos que se traducen nunha suba xeneralizada de prezos na cadea agroalimentaria.
A crise nos prezos vén ademais nun contexto global de incerteza: as restricións económicas en China e o conflito en Oriente Medio tensionaron os mercados internacionais, reducindo a oferta e aumentando a demanda de refuxio nalgúns momentos. En España, a CNMC vixía a evolución e o Goberno dispón de ferramentas como incentivos fiscais ou axudas temporais, aínda que desde as organizacións de consumidores pídese unha intervención máis contundente para moderar márxes. Expertos económicos lembran que, mentres persista a tensión xeopolítica, a tendencia ao alza pode prolongarse e xerar episodios semellantes no futuro.
Aínda que os distribuidores e algunhas estacións detectan xa unha estabilización da demanda en comparación coa semana do pico, os usuarios seguen atentos ás oscilacións diarias nos prezos. As autoridades insisten na transparencia comercial e na necesidade de comparar prezos entre surtidores para evitar sobrepagos innecesarios. Para fogares dependentes do gasóleo de calefacción a recomendación é avaliar o consumo e, se fose o caso, solicitar apoio ás administracións se a situación financeira se agrava; mentres tanto, a incerteza internacional marca o calendario dunha subida que aínda non atopou o seu teito.
