A subida abrupta dos combustibles en Galicia desde finais de febreiro provocou compras masivas de gasóleo para calefacción, estacións de servizo con prezos que superan os dous euros o litro e reclamacións do sector primario polo impacto económico. O fenómeno desatouse tras os bombardeos do 28 de febreiro, vinculados coa crise en Oriente Medio, e deixouse sentir con especial forza en provincias como A Coruña e Lugo nas semanas seguintes. Organizacións de consumidores e asociacións do campo piden medidas extraordinarias e a vixilancia dos reguladores ante o que consideran subidas disparadas e, nalgúns casos, sospeitas de incrementos inxustificados.
O prezo medio do gasóleo A en Galicia estaba en torno a 1,46 euros por litro o 28 de febreiro; dúas semanas despois a media situábase preto de 1,85 euros, un aumento próximo ao 30% en moi pouco tempo. En estacións concretas rexistráronse prezos aínda máis altos: no polígono de Barreiros acadáronse picos de 2,15 euros por litro, segundo comprobacións en surtidores. Esa volatilidade trasladou un custo adicional inmediato a transportistas, agricultores e fogares que dependen do gasóleo para a calefacción.
A demanda foi especialmente intensa nos primeiros días tras o conflito: distribuidores e empresas de subministración describen unha avalancha de pedidos para depósitos de calefacción que desbordou a actividade habitual. Non obstante, responsables dalgunhas compañías consultadas en Galicia aseguran que, a pesares do forte incremento da demanda, non houbo problemas de subministro xeneralizado e que os subministros mantivéronse. Fontes do sector advirten, con todo, da incerteza sobre cando se estabilizarán os prezos e do impacto que esta alza prolongada terá nos custos operativos de pequenas empresas.
No plano institucional, a vicepresidenta terceira e ministra para a Transición Ecolóxica, Sara Aagesen, sinalou que la Comisión Nacional de los Mercados y la Competencia está a supervisar a evolución dos prezos nas aproximadamente 12.000 estacións de servizo do país. A organización de consumidores Facua acusou ás estacións de servizo de aproveitar a volatilidade do mercado para aumentar marxes e pediu unha intervención do Goberno para evitar prácticas especulativas. Pola súa banda, asociacións do sector primario anunciaron denuncias ante a CNMC polo que interpretan como posibles acordos de prezos.
Desde o lado comercial, responsables de empresas maioristas en Galicia detallan que a primeira semana tras os bombardeos foi especialmente caótica e que a demanda chegou a multiplicarse respecto do habitual. O director financeiro de Grupo Valdés, Ramón Rodríguez, explicou que a presión de pedidos foi moi alta nos días iniciais, aínda que despois se produciu unha moderación e a situación comezou a normalizarse. Aínda así, Rodríguez advirte de que, mentres persista a incerteza internacional, resulta difícil prever cando cesarán as subidas.
Os distribuidores máis pequenos transmiten unha sensación similar: houbo rexistro de pedidos «disparados» nas dúas semanas posteriores ao incidente, segundo o responsable de Gasóleos Rial, José Antonio Garrido, quen asegura que, por agora, o subministro mantense sen incidencias. Garrido matiza que a demanda comezou a estabilizarse, porque moitos consumidores xa enchéran depósitos e agora esperan ver como evoluciona o mercado. A pesar diso, a subida dos custos do carburante tradúcese xa en presión sobre as tarifas de transporte e os prezos dos insumos agrícolas.
O incremento nos custos da calefacción é especialmente sensible para fogares e pequenas empresas: antes dos bombardeos, o gasóleo para calefacción comercializábase en Galicia arredor dos 90 céntimos por litro; nos días posteriores chegou a achegarse aos 1,50 euros, o que supón un encarecemento superior ao 50% para os consumidores domésticos. Esa alza provocou compras preventivas e queixas de usuarios que temen afrontar facturas moito máis altas esta tempada. As asociacións sociais reclaman axudas ou medidas paliativas para os sectores e colectivos máis vulnerables.
No tecido produtivo galego a preocupación é palpable: o sector primario e o transporte piden solucións inmediatas para mitigar o efecto dos carburantes sobre os custos de produción e loxística. Algunhas voces reclaman que o Goberno active mecanismos de control temporal de marxes ou incentivos fiscais mentres dure a crise internacional que impulsa os prezos do cru. Mentres tanto, a vixilancia da CNMC e as posibles queixas formais marcarán o debate sobre se as alzas obedecen en exclusiva a factores internacionais ou se existe marxe para corrixir prácticas comerciais no mercado doméstico.
