A frota galega resiste no mar pese ás perdas polo gasóleo

Os barcos galegos seguen faenando aínda que as contas non saen. O encarecemento do combustible puxo á pesca contra as cordas, pero moitos armadores optan por non amarrar de todo. A presión dos bancos e os compromisos cos provedores pesan máis que o cálculo frío dos beneficios.

Obrigados a manterse a flote

Quen pasea estes días polo peirao de O Berbés, en Vigo, nótao. Menos trasfega, menos caixas de peixe entrando na lonxa ás primeiras horas, pero non o silencio total doutras veces. O temor a un amarre masivo planeou sobre a costa, pero polo de agora a maioría dos pesqueiros segue saíndo ao mar. Non o fan por rendibilidade, recoñecen fontes do sector, senón por pura necesidade. «Se paramos, os bancos non agardan», resume un responsable dunha asociación local.

Abonda con mirar a evolución do gasóleo desde principios de ano. Segundo datos oficiais do Ministerio de Agricultura, Pesca e Alimentación, o litro de carburante subiu máis dun 30% respecto aos prezos de hai un ano. Para un arrastreiro medio que consome miles de litros cada semana, a diferenza tradúcese en números vermellos. Aínda así, o medo a perder as axudas, a non poder devolver créditos ou a romper a cadea cos provedores de xeo, aparellos e mantemento obriga a moitos a seguir saíndo.

O peso da débeda e a cadea de pagos

Difícil entender a situación sen mirar as contas. A renovación da frota galega nos últimos anos supuxo un endebedamento considerable para centos de armadores. Préstamos para renovar barcos, modernizar sistemas de frío ou adaptar a electrónica. Agora, cos marxes reducidos ao mínimo, a presión das entidades financeiras nótase en cada decisión. «Non podemos deixar de pagar nin un mes», apunta unha fonte do sector na Mariña.

Non é menor o dato de que boa parte do subministro chega a porto por adiantado: gasóleo, xeo, caixas, víveres. Os provedores, moitos deles empresas familiares asentadas desde hai décadas na ría de Vigo ou en Burela, non poden permitirse impagos prolongados. A cadea é fráxil. Se un barco deixa de operar, o dano esténdese máis alá da tripulación. Cada amarre prolongado significa facturas sen pagar e compromisos por cumprir. Demasiado risco para permitirse o luxo de parar voluntariamente.

O medo a perder axudas e a incerteza normativa

Convén lembrar que os subsidios públicos ligados á actividade pesqueira esixen manter a operativa. Os barcos que amarran durante longos períodos poden ver perigar o acceso a fondos europeos ou estatais. A ninguén se lle escapa que, en Galicia, esas axudas representan a miúdo o salvavidas que permite sobrevivir ás familias mariñeiras en tempos de vacas fracas. O temor a quedar fóra do sistema forza a moitos a resistir, aínda sabendo que cada marea pode acabar en perdas.

Por se fose pouco, a incerteza regulatoria tampouco axuda. Cambios nas cotas, a ameaza de novas vedas ou restricións ambientais, e a negociación de cotas con países veciños suman un elemento máis de inseguridade. «Non sabemos como planificar», lamenta un alto cargo municipal da costa sur. As previsións de capturas vense alteradas sen previo aviso e a rendibilidade convértese nunha quimera.

Impacto social e futuro en entredito

Poucas veces a sociedade galega se enfrontou a un dilema tan profundo. A pesca é moito máis ca unha actividade económica: define a cultura, a paisaxe e a estrutura social de comarcas enteiras. Abonda con percorrer as rúas de Celeiro ou Camariñas para notar a preocupación. A suba do combustible non só afoga aos barcos; ameaza a supervivencia de tendas, bares e talleres que dependen do ritmo do porto.