Os principais grupos industriais españois solicitaron ao Goberno, esta semana en Madrid, un paquete urxente de medidas para reducir as facturas eléctricas e de gas, ao considerar que a escalada bélica en Oriente Medio ameaza con agravar unha “crise permanente” de competitividade. Estas empresas —moitas delas intensivas no consumo enerxético— exixen tanto axudas inmediatas como reformas estruturais para evitar perdas de produción e a deslocalización fronte a rivais europeos. A demanda chega en plena volatilidade dos mercados enerxéticos e co recordo dos efectos que tivo a invasión de Rusia a Ucraína sobre os prezos.
Os fabricantes máis expostos advirten de que a enerxía representa unha parte moi relevante dos seus custos: para algúns grupos a factura pode supoñer entre 50-60% do gasto total de produción. Neste contexto, calquera repunte dos prezos derivados do conflito entre Estados Unidos, Israel e Irán podería traducirse en peches temporais de plantas ou en perda de cota de mercado fronte a competidores que xa disfrutan de vantaxes fiscais ou bonificacións. O argumento central da patronal é que sen un marco competitivo e medidas compensatorias a industria perde capacidade para competir en prezos.
Desde a patronal de empresas gasintensivas, GasIndustrial, e compañías como Acerinox, AtlanticCopper, Cosentino, Fertiberia, Iberpapel e Pamesa, reclamouse a posta en marcha dun “escudo industrial”. As peticións inclúen reducións fiscais, bonificacións sobre custos enerxéticos, axudas directas aos sectores máis afectados e a posibilidade de recuperar mecanismos extraordinarios utilizados na anterior crise enerxética. Así mesmo, plantean a necesidade de implantar reformas que non se acometeron tras a crise derivada da guerra en Ucraína.
A presidenta de GasIndustrial, Verónica Rivière, subliñou que en España o problema principal non é a seguridade do subministro, senón o prezo do gas, e que a caída do consumo industrial desde 2023 non responde tanto a melloras de eficiencia como á perda de produción. Segundo as súas estimacións, España recortou un 20% do consumo industrial de gas desde 2023, unha diminución que atribúe máis á paralización da actividade que a unha transición enerxética eficaz. Por iso, reclama un estatuto que recoñeza exencións e bonificacións específicas para consumidores gasintensivos.
Ademais de medidas conxunturais, as empresas reclaman que calquera apoio extraordinario que a Comisión Europea volva permitir se distribúa con rapidez e criterios claros para que chegue ás industrias que máis o necesiten. A patronal insiste en que a asignación áxil das axudas pode ser determinante para manter empregos e liñas de produción en fábricas que operan con marxes axustadas. No seu argumentario tamén aparece a proposta de recuperar mecanismos como a chamada “excepción ibérica” cando sexa necesario para conter os prezos eléctricos.
A “excepción ibérica”, aplicada na anterior crise, foi un recurso reclamado polo sector industrial para moderar o prezo da electricidade ligado ao gas, e a súa posible reinstauración figura entre as fórmulas que os empresarios manteñen sobre a mesa. Os representantes industriais lembran ademais que varios países europeos aplicaron durante anos réximes de apoio ou bonificacións que sitúan as súas industrias nunha posición máis vantaxosa, polo que reclaman medidas que corrixan esa desvantaxe competitiva de forma estable e non só temporal.
Economistas e directivos consultados polo sector advirten de que a combinación de prezos altos e volatilidade pode acelerar procesos de deslocalización ou provocar peches parciais de produción, co consecuente impacto no emprego e na cadea de subministración local. Para moitas plantas, o custo enerxético é un factor clave na decisión de manter contratos en España ou buscar alternativas noutros mercados europeos que ofrezan custos regulados máis baixos ou incentivos fiscais. A industria pide ao Executivo respostas rápidas para evitar que a actual convulsión xeopolítica se traduza nunha nova vaga de perdas industriais.
A petición empresarial chega nun momento en que o Goberno debe equilibrar a contención do déficit e a sustentabilidade fiscal coa urxencia de protexer sectores estratéxicos. Desde a gran industria reivindican que as medidas vaian acompañadas dun plan a medio prazo que reforce a competitividade mediante innovación, eficiencia enerxética e estabilidade regulatoria. As empresas agardan unha resposta próxima e concreta que permita afianzar a produción industrial en España antes de que a escalada en Oriente Medio se traslade, de forma máis intensa, aos prezos domésticos da enerxía.
