Unha restauradora local e unha inspección fortuita no almacén do Museo das Mariñas en Betanzos sacaron á luz un achado que podería incorporarse ás propostas culturais da Semana Santa de 2026. Este verán, Patricia Muñoz, que acudiu ao centro con ánimo de coñecer a comarca á que está vinculada polas súas raíces, detectou un oco na tea posterior dun Ecce Homo e, ao asomarse, advertiu que o reverso do lenzo tamén estaba pintado. A intervención despertou a curiosidade do museo e de especialistas, que barallan a hipótese de que se trate dunha peza dobre utilizada en vellas representacións relixiosas. O achado producíuse no antigo convento de Santo Domingo, sede do museo, e motivou a apertura dunha restauración e dun estudo máis detallado.
A visita de Patricia Muñoz non obedecía a un encargo formal: tratouse dunha excursión motivada polo interese persoal e os lazos familiares que mantén en Mántaras, no concello de Irixoa. Segundo relata a propia restauradora, ao percorrer a sala e o depósito observou obras que requirían intervención e ofreceu a súa colaboración. A súa proposta foi ben recibida polo equipo do museo e polo seu director, que lle amosaron tanto as pezas expostas como as almacenadas no fondo da institución. Foi precisamente nese percorrido cando apareceu o cadro de temática relixiosa que chamou a súa atención.
A clave do achado estivo na práctica profesional de dar a volta ás obras para inspeccionar o seu reverso, unha costume entre especialistas. Ao virar o Ecce Homo atopou unha tea pegada ao dorso que servía como reforzo, pero observou que tiña un desgarro. Pola pequena abertura puido intuir que debaixo desa cuberta había unha pintura: o que semellaba o cabelo de Cristo quedou á vista tras asomarse ao oco. A coincidencia entre a imaxe frontal e a pintura posterior foi o que transformou unha simple reparación nun achado digno de investigación.
Ante a singularidade do achado, Patricia Muñoz contactou cun dos seus mestres e con expertos locais para avaliar o contexto e a antigüidade da peza. O catedrático de Historia da Arte da Universidade de Santiago, José Manuel Monterroso, foi consultado sobre as posibles explicacións e achegou unha primeira lectura: a tea podería corresponder ao centro dalgún antigo monumento do Xoves Santo. Estas estruturas efémeras, explica o especialista, requirían ás veces soportes pintados por ambos os lados para acadar efectos teatrais na liturxia e nas procesións.
Coa autorización do museo e baixo estritas condicións de documentación, procedeu-se a desmontalar a peza e a retirar a tea posterior para poder analizala con maior precisión. O procedemento inclúeu rexistro fotográfico e estudos preliminares que permitan datar e atribuir con rigor a pintura. Os responsables da intervención subliñan a necesidade de preservar a integridade do cadro mentres se traballa na súa conservación, polo que calquera conclusión se adía ata completar os análisis técnicos pertinentes.
O director do Museo das Mariñas, Ángel Arcay, e o seu equipo amosaron entusiasmo pola posibilidade de que a obra poida formar parte da programación relixiosa e cultural do próximo ano. A institución destaca que achados deste tipo non só enriquecen o patrimonio local, senón que tamén abren vías para o estudo de prácticas artísticas e devocionais históricas na comarca. De confirmarse a hipótese do monumento do Xoves Santo, a peza ofrecería un testemuño material das solucións plásticas e escénicas empregadas en celebracións de séculos pasados.
Ademais do seu interese litúrxico, o achado sitúa de novo Betanzos e o seu museo no mapa da investigación artística galega. O edificio que ocupa o Museo das Mariñas, antigo convento de Santo Domingo, conserva fondos que en ocasións revelan sorpresas no seu depósito, un espazo menos visible pero igualmente valioso para a historia local. A actuación de restauradores como Patricia Muñoz pon de relevo a importancia das visitas técnicas e do coñecemento especializado para identificar pezas que requiren intervención ou que, directamente, agochan relatos aínda por descifrar.
Os seguintes pasos contemplan análises pigmentarias, datación e investigación arquivística para aclarar a procedencia e a cronoloxía do lenzo. Mentres tanto, o museo continúa documentando meticulosamente cada fase da restauración e baralla a posibilidade de presentar a obra nunha mostra vinculada á Semana Santa de 2026. Se calquera sexa o desenlace, o achado xa reavivou o interese polas prácticas artísticas relixiosas da comarca e pola capacidade dos depósitos museísticos para ofrecer novas lecturas do patrimonio.
