Vigo pechou 2025 cunha caída notable das rupturas que chegaron aos xulgados e un viraxe no tipo de procesos: os divorcios de mutuo acordo xa supoñen máis do 70% dos casos. A entrada en vigor da mediación previa obrigatoria en abril de 2025 coincide cun descenso estatístico que os órganos xudiciais locais atribúen en boa parte á esixencia de negociar antes de litigar, aínda que a medida trae consigo interrogantes sobre garantías, medios válidos de proba e o papel das novas tecnoloxías nos trámites.
A caída dos pleitos e o aumento dos acordos
A Sección de Familia do Xulgado de Primeira Instancia de Vigo, reordenada xunto con outros tribunais coa estrutura xudicial renovada en xaneiro, rexistrou en 2025 un total de 580 divorcios. Sumando separacións e procedementos de parellas de feito con fillos menores, a cifra elévase a 844 expedientes. Segundo o balance difundido polo órgano xudicial, o conxunto supuxo un descenso do 14% respecto ao ano anterior e, sinala a memoria, un 27% menos que en 2024, exercicio no que se superara a barreira do milleiro.
Dese 580 divorcios, 416 foron de mutuo acordo —é dicir, consensuados entre as partes— e unicamente 164 chegaron a calificarse como litixiosos. O resultado é un porcentaxe de acordos preto do 72%, unha cota que non se acadaba nos anos recentes: en 2024, por exemplo, os consensos representaron arredor do 55%.
A obriga de tentar unha negociación previa antes de acudir á vía xudicial, aprobada por lei, estreouse na práctica con certa confusión sobre os medios admitidos para documentar a oferta conciliadora. Nos primeiros meses, a presentación de burofaxes e outros escritos foi a forma máis estendida; despois, os tribunais ampliaron a interpretación para evitar o que os maxistrados temían fosen criterios excesivamente ríxidos que puidesen privar á cidadanía do acceso á xustiza.
Que medios valen e que se reclama nos recursos
A falta dunha estandarización total, a xurisprudencia provincial xogou un papel decisivo. Maxistrados dos xulgados de primeira instancia deron validez ao burofax como medio susceptible de acreditar a negociación, e xa en 2026 as seccións civís da Audiencia Provincial de Pontevedra, incluída a de Vigo, unificaron criterios e aceptaron tamén mensaxes de WhatsApp e SMS como proba válida dunha oferta conciliadora, en ocasións coa validación do denominado servidor de confianza.
A extensión de medios dixitais desbloqueou casos e axilizou trámites, pero tamén provocou reservas entre avogados e expertos en familia. Algúns letrados consultados por este xornal sinalan que a admisión de mensaxes e comunicacións electrónicas facilita que parellas con menos recursos ou con barreiras de desprazamento formalicen ofertas, pero advirten de riscos cando hai desequilibrios de poder ou antecedentes de violencia. Á falta de estatísticas específicas sobre estes supostos, a comunidade xurídica coincide en reclamar protocolos para verificar a autoría e a voluntariedade dos acordos.
“A norma busca evitar pleitos innecesarios e axilizar a resposta xudicial, pero non pode converterse nun freo para quen necesita protección inmediata”, explica, segundo fontes próximas, un maxistrado con experiencia en asuntos de familia.
Outra cuestión que se veu repetir nos recursos é a exclusión das medidas provisionais da negociación previa. Isto significa que asuntos urxentes —garda e custodia, visitas temporais ou pensións alimentarias— poden e deben tramitarse de forma separada, evitando que a obriga de mediar impida a adopción de medidas cautelares cando hai menores en risco.
