O Concello de Cangas aprobou un proxecto para humanizar o contorno do Cruceiro de O Hío, con actuacións que incorporan unha praza, gradas e un escenario, e unha inversión prevista de 300.000 euros. A intervención, deseñada para acondicionar tanto a explanada exterior como o local social situado na planta inferior, tramítase mentres persiste unha investigación sobre a titularidade do terreo. O equipo municipal abriu un expediente para clarificar a propiedade tras o afastamento do Arzobispado de Santiago de Compostela sobre o asunto.

O plan de actuación parte dun proxecto xa redactado que retoma a rexeneración realizada hai máis de dúas décadas no mesmo lugar, cando tampouco estaba determinada a titularidade. Na actualidade, a zona presenta un notable deterioro que impide o seu uso comunitario, e o aparcadoiro que se ubicaba alí deixou de utilizarse tras habilitarse unha alternativa próxima.

O expediente para a averiguación da propiedade seguirá o seu curso, e será determinante á hora de executar as obras. Desde o Concello sosteñen que só poñerán en marcha a inversión se a investigación conclúe que o espazo é municipal; en caso contrario, o proxecto podería verse condicionado ou suspenso.

Obxecto e alcance da intervención

O obxectivo declarado do proxecto é documentar e adaptar todos os datos descriptivos, urbanísticos e técnicos conforme á normativa vixente para a posta en valor do espazo público exterior. Ademais da praza e dos elementos escénicos, inclúese o acondicionamento do local situado baixo a explanada, de uso social e actualmente inutilizado polo seu estado.

No relativo ao pavimento, prevese utilizar materiais tradicionais da zona, especialmente pedra de granito, para manter a coherencia co paisaxe e a arquitectura local. A intervención contempla a mellora das instalacións existentes e a incorporación de novas redes onde sexan necesarias para asegurar o correcto funcionamento do ámbito.

O proxecto tamén está pensado para dotar o contorno do equipamento urbano necesario: instalación de iluminación sostible e segura, zonas de descanso e encontro, bancos e masas vexetais que permitan un uso continuado e confortable por parte dos veciños.

Actuacións concretas e estado actual

Entre as tarefas previstas figuran a reparación de barandas e perfís metálicos deteriorados, o desmontaxe do actual escenario de madeira para a súa renovación completa e a reparación de fisuras en muros e forxados onde a armadura presenta danos. Está prevista a impermeabilización de elementos estruturais que amosan deterioro pola humidade.

Tamén se inclúe a limpeza e recuperación de elementos pétreos —muros, pavimentos e o banco longitudinal— e a substitución das pezas rotas por outras en mellor estado. Estas intervencións buscan tanto asegurar a seguridade estrutural como devolver a estética orixinal aos elementos de pedra.

O local social, situado baixo a explanada, reforzarase e acondicionarase aproveitando a intervención exterior, con actuacións en fachada e no interior para posibilitar a súa reapertura como espazo comunitario. Segundo a documentación municipal, o actual estado do inmoble imposibilita o seu uso e require traballos de consolidación e mellora.

A eliminación do antigo uso como aparcadoiro e a súa transformación en espazo público busca recuperar unha zona desaproveitada para actividades culturais e sociais, dotando ao núcleo de O Hío dun punto de encontro renovado.

A previsión económica, condicionada polo resultado do expediente de titularidade, sitúa a inversión arredor dos 300.000 euros, destinada a obras de urbanización, reformas no local e abastecemento de mobiliario urbano. Se a investigación rexistral ou administrativa determinase que a parcela pertence a un terceiro, o Concello deberá estudar alternativas ou negociar acordos cos propietarios.

En termos de goberno local, o proxecto forma parte dunha aposta por mellorar os espazos públicos e preservar o patrimonio etnolóxico e paisaxístico da vila. O seguinte paso será completar a instrución sobre a propiedade e, unha vez clarificada, avanzar coa licitación das obras e a execución dos traballos conforme á normativa vixente.