A Agencia Estatal de Meteorología (Aemet) prevé que a primavera meteorolóxica que comeza o 20 de marzo será máis cálida do habitual en gran parte de España, con probabilidades que se sitúan entre o 50% e o 70% segundo as zonas. A previsión difúndese despois de que o inverno pechado este mes amosase anomalías térmicas positivas e un acusado exceso de precipitacións, unha combinación que explica en boa medida o pronóstico estacional. O balance invernal, presentado esta semana en Madrid, subliña tendencias que os expertos consideran significativas para a planificación agrícola e dos recursos hídricos nos próximos meses.
Na rolda de prensa na que se fixo público o informe estacional, Rubén del Campo, portavoz da Aemet, explicou as liñas xerais das proxeccións e puxo o acento na incerteza sobre as chuvias, que aínda non permite afirmar se a primavera será máis seca ou máis húmida do normal. As probabilidades de temperaturas por riba do habitual distribúense de forma heteroxénea, polo que as comunidades e os sectores productivos deberán agardar aos mapas estacionais por rexións antes de adoptar decisións definitivas. Del Campo tamén lembrou que os modelos climáticos a medio prazo manteñen marxes que obrigarán a vixiar a evolución do Atlántico e as borrascas que afectarán ao noroeste peninsular.
Segundo os datos oficiais, o último trimestre invernal foi o noveno máis cálido desde 1961 e, atendendo ao século XXI, figura como o terceiro con maior rexistro de precipitacións. A temperatura media do período situouse aproximadamente 1 ºC por riba da referencia 1991-2020, e na España peninsular a media foi de 7,6 ºC, un valor que a sitúa entre os invernos máis cálidos deste século. En canto ás chuvias, o trimestre acumulou 323,2 litros por metro cadrado, o que supón o 171% do valor habitual para a estación e que o sitúa como o oitavo inverno máis chuvioso desde 1961.
O balance climático tamén sinala que non se rexistrou ningunha vaga de frío durante o trimestre, aínda que si se produciu un episodio de temperaturas máis baixas en torno ao 22 de decembro e ata pouco despois da festividade de Reyes. Esa circunstancia, xunto con episodios de choiva persistente durante as festas, puido levar a unha percepción pública dun inverno máis áspero do que reflicten os termómetros da rede. Para os técnicos, a suma de invernos con medias térmicas por riba do normal —oito consecutivos segundo Aemet— constitúe un indicador de cambio de grande relevancia para as series históricas.
En termos xeográficos o comportamento térmico non foi homoxéneo: a metade oriental da península, o val do Ebro e varias áreas das mesetas rexistraron un carácter moi cálido, e en determinadas comarcas do interior de Aragón as anomalías alcanzaron valores extremos. No resto do territorio peninsular as condicións foron máis moderadas, con estacións que oscilaron entre cálidas e normais. En Galicia, aínda que os rexistros provinciais varían, as observacións do fin do inverno xa amosaron xornadas primaverais en ribeiras como a do Lérez, unha sinal temperá da evolución térmica.
A expectativa dunha primavera relativamente cálida ten implicacións prácticas: pode adiantar fenoloxías vexetais, condicionar calendarios agrícolas e modular a demanda de auga almacenada nos encoros. Ao mesmo tempo, a ausencia de certeza sobre as precipitacións dificulta as previsións sobre a dispoñibilidade hídrica para rega e as políticas de emerxencia fronte a secas ou, pola contra, fronte a novas crecidas. As autoridades autonómicas e os sectores agrarios reclaman mapas e previsións máis desagregadas por comarcas para adaptar tratamentos fitosanitarios e labores de campo.
Os científicos de Aemet vinculan esta sucesión de invernos cálidos coa tendencia de fondo do quecemento global, aínda que insisten en que cada episodio local responde tamén á variabilidade natural e á interacción de patróns atmosféricos de carácter interanual. A concatenación de oito invernos con temperaturas por riba da media é, nas súas palabras, “unha cifra sen precedentes” na serie dispoñible, e reforza a necesidade de integrar o cambio climático na planificación a medio e longo prazo. A axencia seguirá monitorizando tanto a evolución térmica como a pluviometría para axustar os seus modelos estacionais.
A primavera comezará oficialmente o venres 20 de marzo ás 15.46 horas e, desde Aemet, recoméndase á poboación e aos xestores públicos manterse atentos ás actualizacións periódicas. Os próximos boletíns ofrecerán unha visión máis detallada por provincias e permitirán anticipar con maior precisión os impactos sobre o sector agrario, os recursos hídricos e a prevención de riscos. Mentres tanto, a climatoloxía das próximas semanas marcará se este arranque templado se mantén ou se a incerteza pluviométrica leva a estación por outros derroteiros.
