O presidente da Real Academia Galega e o alcalde de Carballo asináron este xoves un convenio para elaborar un mapa sociolingüístico escolar que diagnostique a situación do galego entre a xuventude do municipio. O acordo, rubricado o 12 de marzo de 2026 no Concello de Carballo, busca ofrecer unha radiografía precisa do uso da lingua no ámbito educativo para orientar as políticas de normalización. A iniciativa pretende identificar os factores que favorecen ou dificultan a transmisión do galego entre as novas xeracións e servir de base para actuacións municipais e académicas. Trátase, segundo os impulsores, de dar unha resposta baseada en datos aos retos que plantea un contexto social e dixital en constante cambio.
No acto participaron, ademais dos asinantes, responsables do Seminario de Sociolingüística da RAG e representantes de asociacións locais. Henrique Monteagudo, en representación da institución académica, e Daniel Pérez, alcalde de Carballo, formalizaron a colaboración á que tamén se sumou a Asociación de Entidades Locais pola Lingua Galega, Alingua. Estiveron presentes a coordinadora do seminario e técnicos municipais, e a sinatura concreta un traballo conxunto entre administración local e academia para centrar a atención na infancia e na xuventude.
A RAG e o Concello xustifican o esforzo na necesidade de non conformarse con indicadores globais alentadores que agochan dinámicas internas. Monteagudo subliñou que, pese a que as cifras xerais de uso da lingua sitúan o galego por riba do 80% nalgúns indicadores, eses bos datos non poden levar ao conformismo. Sinalou a importancia de abrir novas vías de consolidación da lingua entre os máis novos, nun escenario marcado pola chegada de novos residentes con distintas linguas maternas e polo predominio de contidos noutras linguas nas redes sociais.
Desde o goberno municipal, Daniel Pérez defendeu a necesidade de basear as políticas lingüísticas en información rigorosa. O alcalde salientou que dispoñer dun diagnóstico detallado permitirá orientar mellor as iniciativas de promoción do galego e reforzar a súa presenza na vida cotiá da xuventude. Para o Concello, engadiu, o mapa debe servir como guía para deseñar programas educativos e culturais que aumenten o prestixio e o uso da lingua entre escolares e adolescentes.
A coordinadora do Seminario de Sociolingüística da RAG explicou que o mapa concíbese como unha ferramenta para identificar os axentes e contextos que inflúen na transmisión lingüística. María López-Sández precisou que o obxectivo é detectar tanto os factores que aceleran a substitución do galego polo castelán como aqueles que contribúen ao seu mantemento. Segundo a académica, a información permitirá focalizar intervencións en espazos concretos de socialización —familia, centro escolar, tempo de lecer— e axustar as estratexias á realidade local.
Tamén asistiu ao acto o presidente de Alingua, Ramón Varela Rodríguez, en representación da asociación que colabora coa academia desde outubro pasado para impulsar accións a favor da lingua centradas na infancia. A alianza entre a RAG e Alingua responde á convicción compartida de que as políticas de normalización deben apoiarse en diagnósticos locais que teñan en conta a diversidade sociolingüística de cada municipio. Carballo, como cabeceira da comarca de Bergantiños, asumirá un papel de exemplo na posta en marcha deste mapa.
Os responsables destacaron que o estudo permitirá non só describir a situación actual, senón tamén trazar medidas concretas para reforzar o galego na escola e nos contornos xuvenís. Nese sentido, a investigación plantexase como punto de partida para deseñar materiais, campañas e accións formativas que respondan ás necesidades detectadas. A aposta conxunta entre academia e Concello busca, en última instancia, consolidar a lingua desde a base, escoitando e comprendendo a realidade lingüística da poboación máis nova.
En termos xerais, o proxecto forma parte dunha estratexia máis ampla para a normalización lingüística en Galicia, onde o reto é combinar políticas públicas, investigación e traballo comunitario. Os promotores confían en que o mapa sociolingüístico escolar achegue datos sólidos que faciliten a toma de decisións e sirvan de modelo para outras localidades. A partir dese diagnóstico, concluíron, será posíbel articular iniciativas que recuperen e proxecten o galego como lingua de uso habitual entre as próximas xeracións.
