A Xunta advirte de que o programa de auxiliares de conversa que funciona en A Coruña desde o curso 2009-10 está en risco de desaparecer se o Goberno central non garante a súa continuidade, despois de que as inspeccións do Ministerio de Trabajo poñan en cuestión o encaixe laboral destes estudantes nativos que colaboran nas aulas. A ameaza, trasladada nos últimos días polo conselleiro, complica a presenza destes reforzos lingüísticos en colexios e institutos da cidade no inicio do próximo curso. O conflito enfronta á administración autonómica, que defende a legalidade do modelo en Galicia, coa intervención do Estado que reclama contratos e cotizacións. No centro do debate están os efectos sobre o alumnado e o persoal docente, que utilizan estes auxiliares para completar a ensinanza de idiomas.

O programa, deseñado a nivel estatal e vixente en A Coruña desde 2009-10, creceu até integrar decenas de auxiliares por toda Galicia, pero agora pende dun fío polas actuacións de Trabajo. Segundo a Xunta, a comunidade conta na actualidade con 690 auxiliares repartidos en 791 centros e procedentes de diecinueve nacionalidades distintas, unha cifra que multiplica por dez a do inicio do proxecto. Na cidade herculina hai 49 auxiliares, a segunda cifra máis alta da comunidade só por detrás de Vigo, e a súa presenza considérase crucial para complementar a ensinanza do inglés e outras linguas. A eventual retirada do programa suporía reducir horas de conversa e actividades prácticas que moitas escolas xa incorporaron ás súas prácticas habituais.

A polémica iniciouse cando o Ministerio de Trabajo abriu inspeccións e sancionou a varias comunidades autónomas ao considerar que moitos destes mozos desempeñan funcións que exceden a figura dunha bolsa e carecen de contrato laboral e cotización social, o que serían “falsos becarios”. A ministra responsable do departamento, Yolanda Díaz, defendeu a necesidade de axustar a situación á normativa laboral vixente e evitar irregularidades que prexudicasen aos traballadores. A actuación estatal xerou, con todo, alarma entre as administracións educativas e os centros, que temen a perda de recursos humanos que xa están integrados na dinámica escolar. As sancións iniciadas noutras comunidades serven como advertencia e aceleraron as conversacións entre ministerios e autonomías.

CONTENIDO PATROCINADO

Salado Golf & Beach Resort

Descubre la oportunidad de inversión más exclusiva del Caribe. Villas de lujo con retorno garantizado del 12% anual en Punta Cana.

Conoce más →

En resposta a esas inspeccións, o conselleiro de Educación, Román Rodríguez, advertiu que Galicia veríase obrigada a abandonar a iniciativa se o Goberno central non aporta “garantías” e se os ministerios de Educación e Trabajo non alcanzan unha solución inmediata. A Xunta defende que o modelo galego se axusta á realidade dos seus centros e reclama unha clarificación normativa que permita manter estas figuras sen vulnerar a lexislación laboral. Mentres se negocia unha saída, a incertidume instalouse en equipos directivos e claustros que xa planifican actividades contando con eses auxiliares. Para as familias e o alumnado, a ameaza tradúcese en medo a perder horas de práctica oral en inglés e outros idiomas.

En A Coruña a maioría dos auxiliares en Galicia son estadounidenses —444 en toda a comunidade— e tamén hai procedencias británicas, indias, filipinas ou francesas entre outras. A súa labor habitual consiste en impartir conversa, deseñar actividades lúdicas, preparar presentacións e fomentar o uso oral da lingua estranxeira en contextos menos formais que a clase maxistral. En moitos centros estes reforzos converteronse en referentes para o alumnado á hora de normalizar a escoita e a expresión en linguas estranxeiras, especialmente en primaria e nos primeiros cursos da ESO. A perda destas figuras suporía ademais unha menor exposición directa a falantes nativos, que é un dos argumentos que esgrimen docentes e equipos directivos para defender o programa.

Unha das auxiliares que traballa en A Coruña desde o curso 2013-14 no CEIP Víctor López Seoane é Kristina Medlock, cuxa presenza exemplifica a contribución cotiá destes profesionais. Medlock e outros auxiliares realizan sesións de conversa, colaboran na preparación de materiais e dinamizan grupos reducidos para practicar a oralidade, funcións que os centros valoran polo seu impacto inmediato na competencia comunicativa do alumnado. Os seus supervisores denuncian que converter esa labor en algo xuridicamente ambiguo desincentiva a incorporación de nativos e complica a programación docente. Nos claustros e nas AMPAs existe preocupación por como se cubrirían estas necesidades se o programa se interrumpe.

O Ministerio de Educación, encabezado no texto por Milagros Tolón, figura como responsable do deseño do programa a escala estatal, pero a coordinación con Trabajo é agora imprescindible para resolver o encaixe administrativo. As diferenzas de criterio entre departamentos puxeron en evidencia a necesidade dun marco claro que combine garantías laborais con fórmulas de apoio educativo. Algunhas propostas inclúen a formalización de contratos específicos ou a procura de convocatorias que permitan compatibilizar a estancia formativa coa protección social, aínda que calquera cambio esixiría prazos e recursos que non todas as partes aseguran ter. A solución que se adopte marcará o modelo de auxiliares no conxunto de España.

En A Coruña os sindicatos, federacións de AMPAs e representantes escolares saíron á rúa en defensa da educación pública e destes reforzos, reclamando recursos e seguridade xurídica para mantelos. As mobilizacións poñen sobre a mesa a demanda dunha resposta rápida antes de que se configure o próximo calendario escolar, cando a incertidume sobre as prazas e a financiación complica a planificación. Mentres tanto, a Xunta mantén a presión sobre o Executivo central para que ofreza garantías que permitan a continuidade do programa en Galicia. Sen unha solución coordinada, os centros coruñeses enfrontanse á posibilidade de perder un apoio que, segundo os seus responsables, xa forma parte do tecido educativo local.