Máis que cifras: un problema estructural
A mellora recente do emprego en Galicia non se pode ler só como unha boa noticia. Detrás dos datos agregados hai un fenómeno que ameaza a cohesión social e a sustentabilidade dos sistemas de protección: o peso desproporcionado do desemprego entre as persoas maiores de 55 anos. Aínda que a comunidade regista un repunte de afiliacións á Seguridade Social —con máis de 1.095.000 cotizantes a mediados de marzo e un aumento respecto do mes anterior— unha parte importante dos que permanecen fóra do mercado laboral pertence a ese tramo de idade.
O contraste estatístico e o seu significado
A variación do desemprego segundo idades mostra unha recuperación desigual: a redución do paro no colectivo de maiores de 55 anos foi moito menor que a caída global. En termos relativos, a mellora deste grupo foi substancialmente inferior á experimentada polo conxunto da poboación activa, o que indica que a recuperación económica non está chegando por igual a todos os traballadores.
Un responsable municipal resume a sensación que se percibe nos servizos de emprego: a economía volve a xerar postos, pero estes raramente acaban nas mans de quen superan os cincuenta e cinco.
Por que importa: economía, pensións e tecido local
Esta situación ten efectos que van máis aló do individuo. Primeiro, reduce o horizonte de cotizacións de quen quedan sen traballo nunha etapa avanzada da súa carreira, con consecuencias directas sobre futuras prestacións. Segundo, incrementa o risco de pobreza na franxa de idade que debería ser a máis estable en termos laborais. E terceiro, supón un desaproveitamento do capital humano: a experiencia e os coñecementos acumulados polos traballadores sénior son recursos valiosos para empresas, pemes e servizos públicos, sobre todo en zonas rurais ou en sectores con dificultades para atraer talento novo.
Que factores alimentan os prexuízos por idade?
O fenómeno non ten unha única causa. As razóns combinan estereotipos empresariais sobre produtividade e adaptación tecnolóxica, requisitos formais que favorecen perfís máis novos, e modelos de contratación que priorizan a flexibilidade sobre a continuidade. Ademais, a transformación dixital e a especialización dalgúns sectores xeran demandas de competencias que non sempre se actualizan entre a poboación máis veterana. A isto súmase unha demografía rexional envellecida, que amplifica o impacto relativo do desemprego entre maiores de 55 anos.
Sectores con dinamismo e as súas limitacións
Ao mesmo tempo que aparecen signos de revitalización en actividades vinculadas a servizos de alta cualificación, eses nichos non absorben por igual todas as idades. Algunhas ramas amosan maior capacidade de contratación e demanda de perfís técnicos; o seu crecemento contribúe á mellora global das cifras, pero non garante a reinserción de traballadores maiores se non se articulan medidas específicas de reciclaxe profesional e adaptación de postos.
Leccións comparadas e políticas posibles
A experiencia doutras rexións europeas indica que a combinación de incentivos á contratación sénior, formación continua con recoñecemento de competencias previas e programas de transición cara a empregos de menor esforzo físico ou con horarios flexibles pode reducir a fenda. Tamén resulta útil fomentar certificacións modulares que permitan acreditar habilidades dixitais ou de xestión adquiridas no posto, e promover campañas contra os prexuízos por idade na oferta pública e privada.
¿Debe a administración activar medidas máis directas, como bonificacións a empresas que manteñan plantillas equilibradas por idade ou subvencións para a contratación de maiores de 55 anos? ¿Ata que punto están dispostas as empresas…
