Un nomeamento que chega en plena revisión do modelo de acceso á información
O Congreso apoiou á candidata pontevedresa para liderar o organismo encargado de velar polo acceso á información pública e pola integridade administrativa. Máis aló do xesto formal, a designación chega nun momento no que a normativa sobre transparencia cumpre unha década e moitas das súas medidas comezan a quedarse curtas fronte ás novas realidades tecnolóxicas e administrativas.
Prioridades anunciadas e desafíos inmediatos
Na súa comparecencia ante a Cámara, a futura presidenta situou como eixes da súa xestión o fortalecemento institucional do Consello, a mellora da colaboración coas entidades autonómicas e a posta ao día da lexislación vixente. Ese esquema de prioridades apunta directamente a problemas que levan tempo sobre a mesa: recursos limitados do órgano, solapamentos competenciais coas comunidades autónomas e unha normativa que non contempla con detalle retos como os datos masivos ou os algoritmos na administración pública.
Propuxo reforzar a estrutura do organismo, aumentar os canais de coordinación coas administracións territoriais e emprender unha revisión lexislativa para adaptar o marco aos cambios.
Por que importa para a cidadanía?
A eficacia de quen fiscaliza o acceso á información incide directamente na capacidade da sociedade para escrutar a actuación pública. Un consello con menos recursos ou con problemas de cooperación territorial dificilmente pode garantir prazos razoables nas resolucións, nin pode impor estándares comúns en materia de publicidade activa ou reutilización de datos. Neste sentido, a renovación da súa cúspide pode ser unha oportunidade para impulsar cambios tangibles ou, pola contra, quedar en meras declaracións de intencións.
Cooperación autonómica: un escollo con consecuencias prácticas
Un dos puntos subliñados durante a tramitación é a necesidade de mellorar a coordinación cos organismos homólogos nas distintas comunidades. A distribución de competencias no noso país converte calquera proceso de transparencia nunha rede complexa: solicitudes que atravesan administracións distintas, criterios variados sobre o acceso e sistemas técnicos que non sempre son interoperables. Se non se abre un diálogo institucional efectivo, as reformas normativas corren o risco de non resolverse na práctica.
A lei cumpre dez anos: reforma cosmética ou cambio profundo?
Que a lexislación de transparencia alcance unha década de vixencia obriga a preguntarse polo seu alcance e polas súas lagunas. Abonda con actualizar prazos e sancións, ou é preciso incorporar novos capítulos sobre a gobernanza de datos, a auditoría automatizada das decisións administrativas e a protección da intimidade fronte á intelixencia artificial? A axenda plantexada pola nova dirección debería marcar se a revisión será ambiciosa ou limitada.
Leccións comparadas e expectativas razoables
Noutros marcos europeos, as reformas de transparencia foron acompañadas de investimentos en sistemas dixitais, formación para empregados públicos e protocolos claros de cooperación interadministrativa. Se o obxectivo é cumprir coas promesas, será necesario dotar ao Consello non só de competencias, senón tamén de persoal, ferramentas tecnolóxicas e acordos coas comunidades para armonizar criterios.
Unha designación, moitas preguntas
Co aval parlamentario consumado, só queda a formalización do nomeamento no seguinte órgano executivo. Pero o trámite administrativo será anecdótico se non se traducen as prioridades en medidas concretas: Haberá dotación orzamentaria adicional? Fixaranse prazos para a reforma legal? Abrirase un proceso participativo coa sociedade civil e as comunidade
