A iniciativa para transferir a titularidade da autoestrada AP-9 á Generalitat galega volve ao foco político esta semana. Tras meses de queixas pola aparente paralización, a Comisión de Transportes do Congreso fixou a constitución da ponencia para o xoves 26 ás 8:30 horas, media hora antes do inicio do pleno, un xesto que partidos como o PPdeG e o BNG interpretan como un triunfo na súa presión para reactivar a tramitación.
A cita: quen impulsa e como se logrou
A convocatoria para constituír a ponencia chega despois de que as emendas á lei, rexistradas en outubro polo PSOE e Sumar, permanecesen sen movementos apreciables no Congreso. Fontes do PPdeG sosteñen que foi o seu deputado na Cámara baixa, Celso Delgado, quen presionou na Mesa e na xunta de portavoces para que a ponencia non se pospuxese ata despois de Semana Santa. Segundo Delgado, o cambio de criterio prosperou grazas ao apoio conxunto do seu grupo e do BNG, representado por Néstor Rego.
Rego, pola súa banda, subliñou a importancia da firmeza nacionalista para forzar o calendario. «Ou se convocaba de xeito inmediato a ponencia, ou víase afectada de forma directa a colaboración do BNG con calquera iniciativa que pretendese sacar adiante o PSOE ou o Goberno», afirmou no debate, e destacou que a mobilización do Bloque foi «determinante» para conseguir a data. En asambleas e despachos da Cámara interpretouse a xugada como unha mostra do peso que o BNG recuperou nas negociacións sobre asuntos autonómicos.
«Case dous anos esperando con dilacións e tivo que ser unha negociación do BNG a que desbloquease novamente a tramitación», sinalou Rego
Antecedentes: do Parlamento galego ao pulso en Madrid
A lei de traspaso da AP-9 saíu por unanimidade do Parlamento de Galicia hai meses, pero o seu traslado ao Congreso tropezou con obstáculos. Non é a primeira vez que este asunto xera roces: o PP, cando estaba no Goberno central, impediu en dúas ocasións a toma en consideración dunha lei orgánica para a transferencia, segundo lembra a portavoz socialista na Comisión de Transportes, Patricia Otero. Ademais, Otero lembra que foi o mesmo PP quen ampliou a concesión da autoestrada ata 2024, unha ampliación que hoxe está sendo cuestionada pola Comisión Europea.
O trasfondo técnico e xurídico non é menor. A AP-9 é a arteria vertebral de Galicia: une O Ferrol con Tui pasando por A Coruña, Santiago e Vigo, e o seu réxime de peaxes foi desde hai anos un cabalo de batalla político e social. Transferir a titularidade non equivale, automaticamente, a eliminar as peaxes. A comunidade autónoma necesitaría recursos para asumir conservación, xestión e, sobre todo, unha folla de ruta para retirar ou modular os cobros. Bruxelas vixía ademais a compatibilidade das decisións nacionais coa normativa comunitaria sobre concesións públicas.
Reaccións políticas e o debate sobre a gratuidade
No choque de versións, o PSOE quixo desvincular a constitución da ponencia do debate central, que para eles é a redución do custo que soportan os usuarios. Otero insistiu en que os socialistas son «os únicos» que impulsaron medidas concretas —bonificacións e rebaixas do peaxe— e que a prioridade do seu grupo é avanzar cara á gratuidade do uso da AP-9. «O que urge é a gratuidade», repetiu a deputada, advertindo, non obstante, de que non permitirán que o debate sobre a transferencia free «o que de verdade importa».
PPdeG e BNG, con todo, subliñan que a transferencia é o camiño para que a comunidade asuma decisións permanentes. Na práctica, ambos os partidos empregaron a axenda do traspaso como pa
