A imaxe dunha avenida principal de Ourense convertida nun solar inacabado é máis que un problema de tráfico ou estética urbana. É o síntoma palpable dunha disfunción recorrente na administración local: a aparente desconexión entre a información pública dispoñible e a dilixencia debida na xestión de contratos millonarios. O último episodio, que ten como escenario as obras da avenida de Portugal, trasciende o simple conflito político para plantexar unha cuestión de interese xeral: ¿están os concellos galegos utilizando todas as ferramentas ao seu alcance para blindar o diñeiro público fronte á insolvencia dos seus contratistas?
Un sistema de alertas que ninguén parece escoitar
O Rexistro Mercantil e os xulgados do Mercantil funcionan, en teoría, como un sistema de alerta temperá para calquera administración ou empresa. Son fontes de información abertas, onde se inscriben situacións de preconcursal ou concursal das empresas. Consultalas é un procedemento estándar en calquera operación de risco crediticio no sector privado. Non obstante, no ámbito da contratación pública, esta práctica de debida dilixencia parece, en ocasións, diluírse na maraña burocrática ou nunha confianza mal entendida. A pregunta que flota no ambiente é inevitable: se calquera cidadán ou xornalista pode acceder a estes datos, ¿por que a administración, con maiores recursos e responsabilidade, puido ter obviado sinais de perigo durante meses?
A contratación pública non pode basearse na fe, senón na verificación. Ignorar os rexistros públicos non é unha omisión, é unha irresponsabilidade cos fondos de todos.
O custo real da inacción: máis alá do formigón
Cando unha obra pública se paraliza, o prexuízo multiplícase. Non é só o investimento inicial o que está en xogo, senón os custos derivados da paralización, a posible reanudación por outra empresa –normalmente a un prezo superior–, os prexuízos a comerciantes e veciños, e a erosión da confianza cidadá na capacidade de xestión das súas institucións. Cada día que pasa coa vía sen rematar é diñeiro que se esfuma das arcas municipais e un recordatorio dunha xestión que puido ser máis precavida. Estes episodios reavivan o debate sobre a necesidade de garantías financeiras máis sólidas e de cláusulas contratuais que permitan unha reacción áxil e protectora do interese público ante o primeiro signo de debilidade do contratista.
Un patrón que esixe respostas sistémicas
O ocorrido en Ourense, lamentablemente, non é un caso illado en Galicia. A historia recente da comunidade está salpicada de obras públicas –desde depuradoras ata estradas– que naufragaron pola quebra ou problemas graves das súas construtoras. Este patrón repetitivo indica que pode haber un problema estrutural. ¿Priorízase o prezo máis baixo por enriba da solvencia do licitador nos pregos? ¿Existen protocolos internos obrigatorios para monitorizar a saúde financeira das empresas contratadas durante a execución do contrato? A cidadanía ten dereito a esperar que a súa administración actúe coa prudencia dun bo empresario cando manexa o patrimonio común.
O papel da oposición política, neste caso o BNG, ao sacar á luz estas contradicións, é crucial para o control democrático. Non obstante, a solución non pode ser só política ou partidista. Debe ser técnica e normativa. Urxe unha reflexión a nivel autonómico e local para implantar mecanismos automatizados de monitorización financeira das empresas adxudicatarias, facendo da transparencia mercantil un pilar inseparabl
