O grupo FiTNAE da Universidad de A Coruña impartirá o martes 17 de marzo de 2026 a Masterclass Internacional «Física de Partículas con las Manos» na Facultade de Ciencias do campus de Zapateira (Elviña). A xornada, que se desenvolverá entre as 10:00 e as 17:00 horas, está dirixida a alumnado de 2.º de Bacharelato de centros galegos e busca achegar a investigación en física de partículas a estudantes preuniversitarios. Trátase da terceira edición consecutiva organizada polo grupo, en colaboración co Grupo Internacional de Divulgación de Física de Partículas (IPPOG) e a Organización Europea para a Investigación Nuclear (CERN). O obxectivo é ofrecer unha experiencia práctica que reproduza o traballo cotián dos equipos de investigación nesta disciplina.
A actividade reunirá a 66 alumnos e alumnas procedentes de once centros educativos de Galicia, que participarán en obradoiros e exercicios deseñados para analizar datos reais e comprender conceptos fundamentais da física de altas enerxías. Os organizadores prepararon sesións teóricas breves e prácticas interactivas para que o alumnado manipule ferramentas e métodos propios da investigación experimental. Ao longo da xornada os estudantes traballarán en grupos baixo a supervisión do persoal investigador do grupo FiTNAE e de docentes da Facultade de Ciencias.
Ademais das prácticas no laboratorio da facultade, a masterclass incorpora elementos de divulgación científica para facilitar a comprensión de fenómenos complexos, como a detección de partículas e a interpretación das colisións. A colaboración con IPPOG e o CERN aporta material didáctico e protocolos que se empregan de forma habitual nestas iniciativas internacionais. A iniciativa pretende tamén conectar o alumnado coa comunidade científica europea, mostrando traxectorias profesionais e posibilidades de investigación.
A actividade e o seu formato
As masterclasses de física de partículas son encontros educativos que replican, a escala docente, a metodoloxía dos experimentos en aceleradores. Os participantes reciben conxuntos de datos auténticos e aprenden a procesalos para identificar sinais e atopar conclusións experimentais. Este formato fomenta o pensamento crítico e as competencias no manexo de datos, o traballo en equipo e a comunicación científica.
Nesta edición, o programa concéntrase en exercicios prácticos guiados, seminarios breves e sesións de discusión onde o alumnado expón resultados e conclusións. Os investigadores implicados actúan como mentores, ofrecendo retroalimentación e explicacións sobre o contexto científico das observacións. A xornada culminará cunha síntese dos resultados obtidos e unha reflexión sobre o proceso científico.
Así mesmo, a masterclass reforza o vínculo entre a universidade e os institutos da comunidade, facilitando o acceso a recursos académicos e laboratorios universitarios. Para moitos estudantes esta experiencia supón o primeiro contacto directo con técnicas e conceptos que adoitan abordarse máis adiante na carreira académica. Os organizadores esperan que a actividade estimule vocacións científicas e contribúa a diversificar a canteira de futuros investigadores en Galicia.
Alcance e obxectivos educativos
O formato internacional da masterclass permite comparar resultados e enfoques con outros centros participantes a nivel global, algo que enriquece a experiencia formativa. A implicación do CERN e de IPPOG garante que o material e as metodoloxías empregadas estean alineadas coas prácticas de divulgación internacionais. Isto dota á actividade dun carácter rigoroso e actual, adaptado aos estándares da comunidade científica.
Desde FiTNAE subliñan a importancia de iniciativas como esta para fomentar o pensamento científico desde etapas temperás da educación. A oferta formativa persegue, ademais, achegar a linguaxe e as técnicas da física de partículas a públicos non especializados, reducindo barreiras de acceso ao coñecemento avanzado. A continuidade da cita, xa no seu terceiro ano, indica un interese crecente tanto por parte dos centros educativos como do propio alumnado.
A Facultade de Ciencias no campus de Zapateira acolle así unha xornada que combina divulgación e práctica experimental, coa vocación de consolidarse como unha actividade anual de referencia en Galicia. Os organizadores anticipan que a experiencia servirá para ampliar a rede de centros interesados e plantexar futuras edicións con máis alumnado e actividades complementarias. Para os estudantes, a masterclass representa unha oportunidade para experimentar o traballo científico en primeira persoa e valorar estudos superiores en ciencias físicas.
