No balneario de Laias (Cenlle, Ribeiro) celebrouse entre o 24 e o 25 de marzo a primeira asemblea xeral de Radiance, un ambicioso proxecto europeo que pretende transformar a rehabilitación e a construción mediante a integración de robótica avanzada, automatización e dixitalización. Coordinado polo equipo Aerolab da Universidade de Vigo, o consorcio reúne a cerca de 30 investigadores, 14 organizacións de 8 países e conta cunha financiación comunitaria de case 4 millóns de euros a través de Horizonte Europa.
Que propón Radiance e como se traballou en Laias
Radiance non é un proxecto de laboratorio afastado do mundo real. Os seus impulsores propoñen o uso de drones para inspeccionar e remodelar fachadas, limpar superficies ou aplicar capas de mortero e pintura; a posta en servizo de robots cuadrúpedes para tarefas loxísticas; plataformas cableadas capaces de acceder a gretas complicadas; e a xeración dunha nube de datos que permita a interoperabilidade entre todos eses sistemas. En Laias, investigadores de oito nacionalidades discutiron as especificacións técnicas e os protocolos que deben rexer a convivencia entre máquinas e persoas.
O coordinador do proxecto, o catedrático Higinio González, explicou que un dos obxectivos é «contar cun soporte dixital que saiba en cada momento que tipo de operacións se están a realizar na rehabilitación do escenario construtivo». Esa frase, pronunciada en galego durante parte da reunión, resume a aposta: non abonda con robots eficaces se non hai unha linguaxe común que coordine sensores, exoesqueletos, cascos con realidade aumentada e ferramentas autónomas.
No hotel-balneario —un enclave que os asistentes combinaron co paisaje termal e as rutas do Ribeiro— os equipos técnicos celebraron obradoiros para definir como se recollerán, etiquetarán e compartirán os datos, e para estudar casos de uso concretos: rehabilitación de fachadas en edificios de pedra, montaxe de elementos prefabricados en estruturas de madeira e solucións para obras en xeso e formigón.
Seguridade, ergonomía e a convivencia humano-robot
A seguridade figura como prioridade. Radiance propón incorporar no casco do operario unhas gafas de realidade aumentada que, ademais de amosar planos e ordes de traballo, avisen sobre niveis de polución, ofrezan recomendacións ergonómicas e faciliten a interacción con robots que traballan no mesmo escenario. Están tamén en estudo exoesqueletos para reducir a fatiga e protocolos explícitos de comunicación entre persoas e máquinas, unha materia crítica cando se pretende que un robot cableado actúe xunto a un operario sobre unha fachada centenaria.
“Pensamos que na vindeira década, algunhas destas tecnoloxías se poderán chegar a implementar en escenarios de construción”, dixo González durante a asemblea.
É preciso lembrar que o sector da construción arrastra cifras de sinistralidade e problemas ergonómicos que xustifican investimentos en seguridade. En Galicia, onde boa parte do parque edificado é antigo e as fachadas requiren intervencións complexas, a automatización pode supoñer unha redución de riscos e tamén de custos se se adapta ás pemes locais, que son maioría no tecido empresarial rexional.
Do laboratorio ao obradoiro: prazos, probas e limitacións
Radiance parte dunha realidade técnica: o seu grao de maduración tecnolóxica (TRL) aínda é baixo. Iso quere dicir que moitas das ideas están en fase de deseño e prototipo, non listas para a súa implantación masiva. A financiación europea cobre catro anos de traballo, tempo no que o consorcio desenvolverá prototipos, definirá estándares e, o máis deci
