Un reto que comeza polas consecuencias
Non se trata só de cifras técnicas: o envellecemento do parque de vehículos en Galicia ten efectos concretos na vida cotiá. Desde o custo crecente do mantemento ata o risco engadido na estrada e a maior pegada contaminante, a antigüidade media dos coches condiciona decisións familiares e municipais. En moitas áreas rurais, onde os transportes públicos son escasos, a supervivencia dun vehículo antigo non é un luxo, é unha necesidade.
Impactos sobre a seguridade e o custo persoal
Un coche máis vello adoita supoñer un mantemento máis frecuente e averías máis custosas. Isto repercute nos petos das familias e dos autónomos que dependen do automóbil para traballar. Ademais, os avances na seguridade pasiva e activa implantados nos últimos anos non están presentes en modelos antigos; iso significa que, ante un accidente, as probabilidades de sufrir lesións graves aumentan. Ata que punto se está deixando aos condutores e ocupantes nunha situación de maior risco pola falta de renovación do parque?
Un responsable municipal sinala que a antigüidade dos vehículos é un factor que complica a planificación da seguridade viaria en municipios con dispersión poboacional.
Consecuencias ambientais e sobre a calidade do aire
Os vehículos máis antigos, salvo excepcións, incorporan tecnoloxías menos eficaces para reducir emisións. Iso xera un dobre efecto negativo: empeora a calidade do aire local e dificulta o cumprimento de obxectivos climáticos. Por outra banda, a renovación do parque é unha ferramenta importante para reducir o impacto ambiental do transporte por estrada; cando esa renovación non se produce, as administracións locais perden marxe de manobra para mellorar a calidade do aire.
Por que se retrasa a substitución de coches
Detrás do envellecemento do parque hai varias causas estruturais. En primeiro lugar, a precariedade económica e a inflación condicionan a capacidade de compra de moitas familias. En segundo lugar, a maior oferta de vehículos de ocasión e a incerteza sobre o valor residual dos coches novos animan a conservar modelos antigos máis tempo. Ademais, a implantación de alternativas como vehículos eléctricos ou sistemas de mobilidade compartida avanza de forma desigual no territorio, con zonas onde son practicamente inexistentes. Todo iso combínase cunha fiscalidade e uns incentivos que, para moitos, resultan insuficientes ou mal orientados.
Comparacións e precedentes
En outros países europeos que afrontaron o mesmo problema, as solucións foron variadas: subvencións directas para achatarramento, axudas focalizadas a colectivos vulnerables, campañas de renovación vinculadas a flotas públicas e privadas, e melloras do transporte público en áreas rurais. Esas experiencias ofrecen leccións útiles para Galicia: as políticas que mesturan incentivos económicos con medidas de planificación territorial adoitan ser as máis eficaces para acelerar a modernización do parque sen prexudicar os fogares con menos recursos.
O mercado de segunda man e os seus efectos
O mercado de ocasión desempeña un dobre papel. Por unha banda, facilita o acceso a un vehículo para quen non se pode permitir un novo; por outra banda, pode manter en circulación unidades con tecnoloxía obsoleta. A chegada de coches importados doutras comunidades e de modelos de altas emisións tamén altera a dinámica local. Unha regulación orientada a priorizar a seguridade e a eficiencia enerxética nas transferencias podería suavizar ese efecto negativo.
Opcións de política pública
Que poden facer as administracións? Algunhas medidas a considerar: deseñar programas de achatarramento dirixidos a quen máis o necesita; articular axudas para a compra de vehículos mellores.
