Luisa Piñeiro, directora xeral de Planificación e Ordenación Forestal desde finais de decembro, adiantou esta semana que o seu departamento impulsará a axilización dos trámites para substituír piñeiros que xa non sexan viables pola denominada «banda marrón». Ao mesmo tempo, anunciou que nos próximos días publicarase unha instrución que precisará as excepcións á moratoria sobre o eucalipto que aprobou a Xunta, unha medida que xerou expectación entre propietarios, industria e concellos.
Que pretende a «banda marrón» e como se aplicará
A proposta de Piñeiro persegue, segundo as súas palabras, reducir a carga administrativa que atrasa actuacións silvícolas sobre rodais de piñeiros con escasa viabilidade técnica ou económica. A «banda marrón» plantexase como unha franxa de intervención onde se priorizará a prevención fronte ao lume e a restauración da estrutura forestal, substituíndo árbores enfermas ou pouco produtivas por actuacións diversas de xestión.
Na práctica, esa axilidade administrativa implicará modificar procedementos para acelerar autorizacións, acurtar prazos de informes e facilitar a coordinación entre a Administración autonómica e os concellos. Non obstante, a clave estará nos criterios técnicos que se apliquen: segundo fontes próximas ao sector, o principal temor é que a rapidez non sacrifique garantías ambientais nin a transparencia na xestión do monte, onde a propiedade é maioritariamente privada e moi fragmentada.
Os actores sobre o terreo lembran que a complexidade non é só normativa: a substitución de masas de piñeiros require avaliacións de risco, análises do solo e planificación de cortafogos e accesos para maquinaria. O éxito da «banda marrón» dependerá, por tanto, do acompañamento técnico e económico que a Consellería poida ofrecer ás comunidades de montes e aos propietarios particulares.
A instrución sobre o eucalipto: dúbidas e expectativas
A moratoria ao eucalipto foi unha das decisións recentes que máis debate xerou no rural galego. Os seus impulsores argumentan que frear a expansión desta especie busca recuperar diversidade, protexer cuncas e reducir riscos fronte a incendios; os seus detractores denuncian perdas de renda e confusión normativa. Piñeiro anunciou que a inminente instrución aclarará que supostos permitirán excepcións a esa moratoria, definindo criterios técnicos e territoriais aplicables.
A expectación é elevada: moitos proxectos de reforestación ou renovación de masas dependen de saber se o seu caso poderá acollerse a unha excepción. A directora xeral fixo fincapé en que a instrución abordará factores como a idoneidade edáfica, a función paisaxística e a integración en plans locais de xestión. Á falta do texto, a incerteza levou a atrasos nas inversións e a peticións de aclaración por parte das comunidades de montes e das empresas de aproveitamento.
En Galicia, onde hai máis de 2,6 millóns de hectáreas de superficie forestal repartidas entre terreo agrícola, monte veciñal e montes de titularidade pública, calquera cambio na política de especies ten consecuencias económicas e sociais. Non só afecta ás empresas de celulosa e taboleiro, con presenza histórica nas Rías Baixas e na comarca de Lugo, senón tamén a municipios que basean parte da súa actividade na xestión do monte e ao atractivo da paisaxe para o turismo rural.
Antecedentes: o bosque galego en tensión
A configuración do monte galego foise transformando desde finais do século XX: a expansión de coníferas e eucaliptos aportou rentabilidade e materia prima á industria, pero tamén homoxeneizou paisaxes e, para moitos técnicos, aumentou a vulnerabilidade fronte a incendios e pragas. As campañas estivais de loita contra o lume e os episodios graves en anos recentes seguen marcando a axenda política e social.
