A Consellería do Mar deseñou un paquete de axudas e convenios para paliar a elevada mortaldade de marisco detectada tras as borrascas de xaneiro e febreiro. Segundo a Xunta, unhas 25 cofradías que agrupan a 2.200 mariscadores poderán acollerse a acordos que contemplan unha compensación media de 700 euros ao mes por persoa mentres duren as tarefas de rexeneración, e unha inxección extraordinaria de 22,7 millones de euros este ano para todo o sector.
Que ofrecerán os convenios e como se aplicarán
A conselleira do Mar, Marta Villaverde, explicou nun encontro con pósitos que a axuda non se concibe como unha renda, senón como unha financiación por traballos concretos: limpeza de praias, sementeiras, control de depredadores e vixilancia de bancos marisqueiros. A imaxe de decenas de mariscadores percorrendo a praia do Testal, en Noia, recollendo toneladas de bivalvo morto e cunchas o pasado 18 de marzo, ilustra a urxencia do programa.
A Xunta detalla que a maior parte dos fondos —19,2 millones de euros— destinaranse a cofradías e entidades titulares de plans de xestión, que deberán presentar un plan de recuperación con cronograma e tarefas por banco. O diñeiro aboarase ás cofradías, que serán as encargadas de compensar ás persoas afectadas; a medida terá carácter retroactivo desde a suspensión da actividade extractiva.
Villaverde puxo números á fórmula: unha xornada tipo de traballo de marisqueo, na súa estimación, é de unhas catro horas diarias durante uns 10-12 días ao mes, o que dá un máximo de 48 horas mensuais. Se se aplica a compensación máxima, eses 700 euros equivalen a uns 14,6 €/hora, unha referencia para valorar se a contía cobre en parte a perda de ingresos.
Ademais da partida principal, a Consellería reserva 1,5 millones de euros para repoboación directa de especies e outros 2 millones de euros destinados a proxectos de biodiversidade mariña, con especial incidencia nas zonas de libre marisqueo. Para que os convenios entren en vigor será necesario que as cofradías interesadas os asinen e que cesen as extraccións nos bancos afectados, co fin de protexer tallas prexuvenís e individuos reprodutores.
Antecedentes e causas: salinidade, temporais e vulnerabilidade
A mortaldade masiva concentrouse, segundo a Xunta, nas Rías Baixas, con especial impacto en fondos de ría como os de Noia e a ría de Arousa. Técnicos e mariscadores coinciden en sinalar que a sucesión de borrascas de xaneiro e febreiro provocou unha caída da salinidade que, xunto con outros factores —temperatura, correntes e presións biolóxicas—, acabou por dezimar poboacións que xa estaban fráxiles.
O presidente das cofradías galegas, José Antonio Pérez Sieira, que tamén exerce como patrón maior de Ribeira, non ocultou o desalento:
«Eu creo que non», dixo ao ser preguntado se houbo un momento peor nos últimos anos, e engadiu que «a pouca vida que se víase os temporais deste ano acabaron por matar case todo».
Esa percepción súmase a unha realidade obxectiva: os bancos marisqueiros son ecosistemas sensibles. Ao longo das últimas décadas, episodios puntuais de mortandades amosaron a fraxilidade do modelo produtivo ligado a condicións ambientais; agora, a concatenación de temporais intensos e variacións bruscas de salinidade actúa como catalizador.
Repercusións sociais e seguintes pasos administrativos
Máis aló do dano ambiental, o golpe é económico e social. Moitas familias das rías dependen do marisqueo como ingreso principal ou complementario. A proposta da Xunta inclúe tamén unha reclamación ao Goberno central para que suspenda o pago das cotas á Seguridade Social dos mariscad
