O presidente da Xunta, Alfonso Rueda, anunciou que a comunidade autónoma presentará un recurso contencioso-administrativo para exixir ao Goberno central a devolución de 2,3 millones de euros gastados na limpeza do vertido de pélets do cargueiro «Toconao», que perdeu contedores en decembro de 2023 en augas portuguesas. A reclamación busca que o Executivo de Madrid asuma a responsabilidade polo incidente marítimo e sente un precedente para futuros sinistros similares. Rueda defende que as competencias nestes casos corresponden ao Estado e que a acción xudicial pretende forzar esa asunción de custos. A decisión prodúcese tras máis de dous anos desde o suceso e cando a Xunta considera que as súas reclamacións administrativas non prosperaron.

O incidente produciuse a principios de decembro de 2023, cando o buque con bandeira de Liberia perdeu seis contedores, que transportaban ao redor de mil sacos con pélets —unas 26,2 toneladas—, en augas próximas á costa portuguesa. O material, pequenas esferas de plástico empregadas na industria do plástico, chegou a dispersarse polas praias da fachada atlántica e provocou campañas de recollida e agrupación por parte de concellos e voluntarios. A retirada do contaminante requiriu operacións coordinadas en extensos areais e obrigou a mobilizar medios e persoal durante semanas para limitar o dano ambiental. A Xunta cuantifica agora o custo destas labores e entende que debe ser recuperado por quen corresponda.

Segundo a administración autonómica, a actuación de limpeza afectou a máis de 630 areais pertencentes a 66 concellos e nos que participaron aproximadamente 400 persoas traballando a pé de praia en distintos momentos. Ademais do persoal local, os traballos esixiron loxística, contedores, análises e retirada segura dos residuos, segundo a valoración ofrecida polo presidente galego. A cifra económica reúne o conxunto destas partidas e serve, na versión da Xunta, para amosar o impacto real que tivo o vertido sobre os concellos costeiros. Rueda subliñou que non se trata unicamente de recuperar diñeiro, senón de establecer que haxa responsabilidades claras ante sucesos deste tipo.

CONTENIDO PATROCINADO

Salado Golf & Beach Resort

Descubre la oportunidad de inversión más exclusiva del Caribe. Villas de lujo con retorno garantizado del 12% anual en Punta Cana.

Conoce más →

A Xunta decidiu levar a reclamación pola vía contencioso-administrativa para que o Executivo de Pedro Sánchez inicie «o proceso de esixencia de responsabilidade» fronte aos operadores ou ás aseguradoras que puideran corresponder. Fontes do goberno galego lembran que as competencias na resposta a incidentes mariños son estatais e, por tanto, a actuación central debía ter asumido ou coordinado as reclamacións. A demanda busca ademais consolidar unha xurisprudencia que obrigue aos responsables a cubrir os custos e disuada aos operadores dunha xestión negligente no futuro. Con iso, a Xunta pretende fixar un criterio de actuación para posteriores episodios semellantes na costa española.

Rueda, segundo o seu equipo, considera igualmente importante enviar unha mensaxe disuasoria ás compañías navieiras e aos operadores marítimos internacionais para que saiban que as administracións españolas aplican con rigor a normativa vixente. Na súa intervención explicou que se repetiron peticións e reclamacións polo dano ambiental sen que, ao seu xuízo, a resposta central fose tan contundente como debía. A acción xudicial, engadiu, tamén persegue evitar que a carga financeira destes traballos recaia de novo sobre os concellos e a comunidade galega. O presidente insistiu en que a pretensión é evitar que futuros vertidos queden sen responsable económico.

En paralelo á vía administrativa e civil, a vía penal non prosperou: a comezos deste ano a maxistrada do Xulgado de Noia, praza 2, acordou o sobreseemento definitivo da causa que investigaba posibles responsabilidades penais polo vertido. Ese arquivo xudicial deixa aberta a vía civil-administrativa para reclamar indemnizacións ou compensacións polos custos de reparación e limpeza. A Xunta quixo separar ambas dimensións e centrar agora os seus esforzos no procedemento contencioso para recuperar o gasto. Fontes xurídicas consultadas pola administración consideran que a reclamación pode ser complexa e levar meses ata a súa resolución.

As autoridades locais e os colectivos medioambientais que participaron nas limpezas corroboraron o impacto visible en praias e dunas, aínda que tamén destacaron a eficacia das labores de recollida para minimizar os efectos a longo prazo. Técnicos consultados coinciden en que a dispersión de pélets presenta riscos para a fauna e a integridade dos ecosistemas costeiros e que a prevención e a resposta rápida son claves para limitar os danos. A Xunta indicou que manterá un seguimento estrito do procedemento e que proporá medidas de coordinación para mellorar a resposta ante futuros incidentes mariños. Mentres tanto, os concellos que asumiron parte do esforzo esperan agora a devolución dos custos apuntados pola administración autonómica.

O seguinte paso formal será a presentación do recurso contencioso ante os tribunais, acto tras o cal se abrirá unha fase de alegacións e trámite de probas. A Xunta confía en que a vía xudicial permita establecer responsabilidades e recuperar o desembolso, aínda que advirte de que o proceso pode ser longo. Nas súas declaracións finais, Rueda amosou o seu desexo de que non se vuelvan repetir episodios deste tipo, pero asegurou que, de producirse, a comunidade actuará con firmeza para protexer o seu litoral e reclamar as compensacións pertinentes. A litigación iniciada nos tribunais marcará o ritmo das próximas actuacións e poderá sentar, segundo a Xunta, un precedente na xestión de vertidos procedentes do mar.