En A Coruña, organizacións sociais e servizos municipais advirten de que a crise da vivenda desbordou os recursos dispoñibles, con unha demanda crecente de aloxamentos estables e solucións que vaian máis alá da pernoita en albergues. Desde finais de 2023 e ao longo de 2024, a presión sobre os programas de inserción e as prazas municipais acentuouse, obrigando a ampliar os criterios e buscar alternativas habitacionais. As entidades apuntan a factores estruturais do mercado do aluguer e á falta de parque público como causas que dificultan a saída das persoas en risco de exclusión. A situación repítese noutras cidades galegas de tamaño medio, onde as respostas seguen sendo fragmentadas e provisionais.

Varias ONG e proxectos locais, entre eles Sor Eusebia, Casco, a Asociación Provivienda e a Fundación Hogar Sí, coordinan esforzos para ofrecer opcións de vivenda temporais e apoios integrais. O Concello da Coruña tamén participa con programas e a empresa municipal Emvsa dispón de 42 pisos destinados a colectivos vulnerables, unha cifra que as asociacións consideran insuficiente. O grupo municipal do PP denunciou ademais que un elevado porcentaxe do parque de aluguer se retirou do mercado, un factor que tensiona aínda máis a busca de solucións estables. Perante esta realidade, moitas entidades reclaman políticas públicas de maior alcance e recursos permanentes.

Para os profesionais que traballan en primeira liña, a emerxencia non sempre se traduce en persoas durmindo á intemperie, senón en situacións de «sinhogarismo oculto» que complican a intervención. Así o explica Pablo Sánchez, traballador social da Cocina Económica, quen subliña que moitas persoas mantéñense temporalmente en vivendas de amigos ou familiares, ocupacións puntuais ou estruturas abandonadas. Este tipo de precariedade, sinala, impide o acceso a contratos estables: as esixencias do mercado —fianzas, seguros de impago e avales— actúan como barreira para quen dependen de prestacións sociais. Ademais, obsérvase o fenómeno do chamado «cama quente», con rotación diaria en habitacións que impide a estabilidade.

CONTENIDO PATROCINADO

Salado Golf & Beach Resort

Descubre la oportunidad de inversión más exclusiva del Caribe. Villas de lujo con retorno garantizado del 12% anual en Punta Cana.

Conoce más →

A resposta das entidades non se limita a ofrecer teito inmediato, senón a combinar aloxamento con itinerarios de recuperación social. Explica Lara Caamaño, técnica de Provivienda, que o seu proxecto, iniciado en 2018 en colaboración coa entón Fundación Rais —hoxe vinculada á Fundación Hogar Sí—, concibe a vivenda como punto de partida para reconstruír proxectos de vida. O enfoque inclúe seguimento social, apoio para a inserción laboral e mediación con propietarios para facilitar a permanencia. Os seus responsables defenden que asegurar unha vivenda digna reduce a reincidencia en situacións de exclusión e mellora o acceso a outros recursos.

Con todo, os programas atopan límites prácticos: a escaseza de pisos dispoñibles a prezos asequibles, a reticencia dos propietarios a alugar a persoas con axudas públicas e a falta de fondos estables para contratos ponte obstaculizan a permanencia. As ONG sosteñen que, pese a que moitas persoas cobran algunha prestación, os requisitos do mercado inmobiliario impiden formalizar contratos con regularidade. Por iso, as entidades promoven fórmulas como alugueres sociais, avales públicos e acompañamento directo para reducir a incertidume dos propietarios.

A precariedade tamén se visualiza en lugares concretos, como a promoción abandonada de Fontenova na avenida de Finisterre, onde o achado de asentamentos improvisados e o accidente grave dunha muller o 28 de febreiro de 2024 puxeron de relevo os riscos das ocupacións en edificios en ruína. Escenas como esa serven de recordatorio de que a falta de alternativas empurra a moitas persoas a solucións perigosas e temporais. As ONG subliñan que actuar só sobre os episodios visibles non soluciona a raíz do problema.

Á espera dunha ampliación do parque público, as organizacións demandan maior coordinación entre administracións e o terceiro sector para optimizar camas, pisos e recursos de acompañamento. En cidades maiores o problema maniféstase con outras dimensións, pero en urbes medianas como A Coruña, Gijón ou Oviedo a estreitez do mercado e a dispersión de recursos xeran cuellos de botella que obrigan a priorizar casos máis urxentes. Técnicos e responsables municipais recoñecen a necesidade de plans con horizonte plurianual e financiación estable para atender a demanda crecente.

Entre as propostas que circulan no sector figuran a axilización do acceso a prestacións, o incremento do parque social, instrumentos públicos de aval e seguros para propietarios e medidas que desincentiven a retirada masiva de inmobles do aluguer. As ONG avisan tamén sobre a importancia de políticas preventivas para evitar desafiuzamentos e situacións de perda do fogar. Sen estas medidas, alertan, a presión sobre servizos sociais e albergues só irá en aumento.

Mentres tanto, traballadores sociais e entidades continúan ofrecendo alternativas alí onde poden, pero admiten estar ao límite da súa capacidade. Reclaman unha resposta política máis ambiciosa que acompañe os proxectos de inserción con recursos materiais e legais suficientes para que a vivenda deixe de ser un problema que se transmite de xeración en xeración. Sen ese respaldo, o chamado «teito» seguirá a ser para moitas persoas un obxectivo inalcanzable e a emerxencia social, unha constante nas rúas da cidade.