Jesús Núñez e a institución que impulsou na súa cidade natal cambiaron a fisonomía cultural de Betanzos desde mediados dos anos oitenta: o Centro Internacional de Estampa Contemporánea (CIEC) naceu entón como proxecto para crear e compartir técnicas de gravado e, catro décadas despois, convértese nun imán para estudantes e artistas que contribúen a fixar poboación e actividade en As Mariñas. O centro ocupa a vivenda familiar no número 2 da rúa Castro e serve tanto de taller e escola como de escaparate dunha colección gráfica en expansión. A ambición inicial —abrir a casa á arte— explica hoxe por que creadores internacionais chegan e, en moitos casos, se quedan a vivir na comarca.

Jesús Núñez, nacido en 1927, forxou a súa traxectoria académica e artística en Salamanca, Madrid e Berlín antes de establecerse na capital española, onde consolidou a súa carreira creativa. Nos anos oitenta decidiu regresar a Betanzos coa súa muller, Lola Galilea, coa intención de transformar a vivenda familiar nun punto de encontro para a aprendizaxe e a experimentación gráfica. A súa actividade docente e expositiva mantívose intensa ao longo de décadas, e o seu retorno supuxo tamén a transferencia dun proxecto cultural con ambición internacional a un casco histórico relativamente pequeno. A continuidade do proxecto despois do seu falecemento en 2023 é un dos eixes que hoxe manteñen viva a súa herdanza.

O edificio elixido para ese propósito non é menor na historia local: a casa situada na rúa Castro, deseñada polo arquitecto coruñés Rafael González Villar, tivo usos comerciais destacados no pasado, entre eles o centro dos Hijos de A. Núñez e unha sucursal do Banco de España. A súa situación no corazón do Castro de Untia facilitou que o centro se integrase coa vida do casco antigo e atraese a atención de veciños e visitantes. A materialidade do inmoble, con espazos aptos para talleres e exposicións, permitiu convertelo con relativa rapidez nun lugar operativo e recoñecible dentro do mapa cultural galego.

CONTENIDO PATROCINADO

Salado Golf & Beach Resort

Descubre la oportunidad de inversión más exclusiva del Caribe. Villas de lujo con retorno garantizado del 12% anual en Punta Cana.

Conoce más →

Desde a súa creación, o CIEC desenvolveu unha batería de cursos especializados en estampa contemporánea que veñen a consolidar a reputación do centro: alumnos dos cinco continentes pasaron polos seus talleres, e a presenza continuada de artistas internacionais enriqueceu tanto as prácticas como o catálogo do centro. A colección de obra gráfica que atesoura considérase hoxe un dos focos máis destacados do seu xénero na comunidade, e os programas educativos alternan con residencias, exposicións e mesas de traballo abertas ao público. Esa combinación de docencia, produción e exhibición foi clave para que o CIEC non só ensine técnicas senón que xere redes creativas duradeiras.

O efecto en Betanzos foi tangible: a chegada e permanencia de creadores dinamizaron barrios e fomentaron a aparición de iniciativas paralelas. Algúns proxectos artísticos consolidados na comarca, como os estudos que operan en As Cascas e A Ribeira baixo nomes como Vaina e Río Río, son exemplo de profesionais que, tras pasar tempadas vinculados ao CIEC, optaron por establecerse na zona atraídos pola calidade de vida e o contorno. Esa permanencia non é unicamente simbólica; incrementa a oferta cultural local, xera actividade económica vinculada á creación e mantén vivo o tecido social do casco histórico.

Responsables do centro e axentes culturais locais salientan que o CIEC funciona como un pólo de atracción que rebasa o ámbito estritamente artístico: os talleres xeran fluxo de visitantes, achegan contido ao calendario cultural do municipio e alimentan procesos formativos para estudantes e afeccionados. A institución serviu igualmente como plataforma para promover intercambios entre creadores de distintas procedencias, o que reforza a proxección internacional de Betanzos. Ese diálogo entre o local e o global é, segundo os que traballan alí, un dos factores decisivos para entender o efecto de arraigamento que hoxe se observa.

O impulso do CIEC tivo, ademais, repercusións noutros sectores vinculados ao turismo cultural e á rehabilitación do patrimonio: a actividade do centro complementa a oferta histórica e gastronómica da cidade e contribúe a que visitantes con perfís culturais prolonguen a súa estancia. Á medida que se van consolidando residencias e proxectos asociados, a comarca gaña visibilidade e a experiencia de vivir en Betanzos proxéctase como unha alternativa para quen busca un contorno creativo con conexións internacionais. Esa posibilidade foi un elemento de atracción para novos artistas e profesionais do sector cultural.

Mirando ao futuro, a institución que soñou Núñez mantén a capacidade para transformar realidades locais e para manter unha comunidade creativa en crecemento. A morte do fundador en 2023 pechou unha etapa persoal, pero non detivo a capacidade do CIEC para atraer talento nin para artellar unha oferta formativa e expositiva sólida. Se a cidade e as administracións manteñen o apoio necesario, o centro podería consolidarse como un elemento estruturante para o desenvolvemento cultural e demográfico de Betanzos, cumprindo a misión que no seu día impulsou o seu promotor: converter a casa natal nun motor de creación e convivencia.