Traballos na rede municipal preto do consistorio lalinense. | BERNABÉ/JAVIER LALÍN / | BERNABÉ/JAVIER LALÍN

O gasto dos municipios en bens correntes e servizos, a partida que cobre o funcionamento diario da administración local, rexistrou un notable aumento no último lustro.

Entre 2019 e 2024, o desembolso conxunto dos oito concellos analizados pasa de 22,17 millóns de euros a 26,71 millóns, o que supón un incremento de 4,53 millóns e unha suba do 20,44%, segundo os datos oficiais que manexa o Ministerio de Facenda coa liquidación orzamentaria definitiva.

Aumentos no gasto municipal

A evolución confirma unha presión crecente sobre os capítulos destinados a soster a actividade ordinaria dos concellos: subministracións, mantemento, contratos de servizos ou gastos ligados ao día a día da xestión municipal.

En termos absolutos, o maior aumento correspóndelle a A Estrada, que eleva esta partida en 2,25 millóns de euros, ao pasar de 6,65 a 8,90 millóns. Trátase, ademais, dun dos orzamentos máis elevados do conxunto analizado.

Tras A Estrada, o incremento máis destacado en euros rexístrase en Vila de Cruces, con 647.755 euros máis que en 2019, ata situarse en 2,31 millóns.

Tamén sobresae Lalín, que suma 489.547 euros e supera xa os 8 millóns de gasto en bens correntes e servizos.

Se se atende ao comportamento porcentual, o maior repunte dáse en Vila de Cruces, onde o gasto medra un 39%. Séguenlle Dozón, cunha suba do 34,2%, e A Estrada, cun 33,8%.

Tamén superan o 30% Forcarei (31,8%) e Agolada (31%), o que evidencia que o aumento non se concentra só nos municipios con maior volume orzamentario, senón tamén nos de menor tamaño.

No extremo oposto aparecen Lalín e Silleda, que, malia incrementar o seu gasto, fano con máis contención.

Lalín anota unha subida do 6,5%, mentres que Silleda rexistra un avance do 8,8%. Rodeiro, pola súa banda, aumenta esta partida un 16,4%.

Subida do gasto en persoal

O retrato global apunta a unha tendencia común: manter en marcha a maquinaria municipal custa hoxe máis que hai cinco anos.

A subida xeneralizada desta partida reflicte o encarecemento dos servizos básicos e dos recursos necesarios para o funcionamento ordinario dos concellos, un comportamento que gaña peso na estrutura orzamentaria local.

Os concellos incrementaron de forma notable o seu gasto en persoal nos últimos cinco anos e pasan de destinar 17,3 millóns en 2019 a 21 en 2024, o que supón un aumento de 3,85 millóns e unha subida global do 22,2%.

A evolución reflicte o maior peso que foron adquirindo as nóminas, os reforzos de persoal e os custos laborais dentro dos orzamentos municipais.

O maior incremento en termos absolutos correspóndelle a Lalín, que eleva o seu gasto de persoal en 1,86 millóns de euros, ao pasar de 5 a case sete millóns.

Tamén destaca Silleda, cun repunte de 1,04 millóns, ata acadar os 3,16 millóns en 2024. Ambos municipios concentran ademais os maiores volumes de gasto entre os concellos analizados.

Tras eles sitúase A Estrada, con 6 millóns, aínda que o seu crecemento no período é máis moderado en comparación con Lalín e Silleda: suma 505.635 euros, un 9,1% máis que en 2019.

Se se observa a evolución porcentual, o maior avance rexístrao Silleda, onde o gasto en persoal se dispara un 49,3% en cinco anos. Séguelle Lalín, cunha subida do 36,5%, mentres que Agolada tamén presenta un incremento relevante, do 22,3%.

Nunha franxa intermedia aparecen Rodeiro, cun aumento do 12,3%, e A Estrada, con ese 9,1%.

En cambio, as variacións son moito máis contidas en Vila de Cruces e Dozón. O primeiro apenas eleva esta partida un 6,3%, mentres que o segundo faino un 3,7%.

O único municipio que reduce o gasto en persoal é Forcarei, que pasa de 913.552 euros en 2019 a 903.084 en 2024, cun descenso de 10.468 euros, equivalente a un punto porcentual menos.

Ingresos municipais e recadación

As administracións locais elevaron a súa recadación conxunta por impostos directos, indirectos e taxas ata os 25,27 millóns de euros, fronte aos 24,27 millóns contabilizados cinco anos antes.

O avance, porén, non foi uniforme. A mellora dos ingresos municipais apóiase sobre todo no tirón dos impostos directos, que pasan de 15,20 a 16,53 millóns, cun crecemento do 8,7%, e en menor medida nos impostos indirectos, que soben un 66,5%, aínda que cun peso moito menor no conxunto.

Pola contra, a recadación por taxas retrocede de 8,51 a 7,82 millóns, cunha caída do 8,1%.

Por municipios, o maior volume de ingresos segue concentrándose en Lalín e A Estrada. Lalín acadou en 2024 os 9,03 millóns de euros, apenas un 1,7% máis, mentres que A Estrada chega a 7,50 millóns, cun crecemento do 8,4%.

No caso lalinense, o aumento dos impostos directos e dos indirectos non logra compensar de todo o descenso das taxas. A Estrada, pola súa banda, reforza sobre todo a recadación de impostos directos e multiplica os indirectos, aínda que tamén reduce lixeiramente o ingreso por taxas.

O incremento máis intenso en termos porcentuais corresponde a Vila de Cruces, que pasa de 1,56 a 1,72 millóns, cunha suba do 10,9%. Tamén melloran con claridade A Estrada, Agolada e Silleda, mentres que Dozón apenas rexistra un avance do 4,3%.

No lado contrario figuran Forcarei e Rodeiro, os dous únicos municipios que reducen a recadación total no período analizado.

Forcarei baixa un 11,6%, ao pasar de 1,16 a 1,02 millóns, mentres que Rodeiro retrocede un 5,1%, ata os 1,07 millóns. En ambos casos pesan o menor ingreso por taxas e a debilidade de algunhas figuras tributarias.

Balance xeral da situación

O balance xeral deixa unha fotografía desigual. Os concellos ingresan máis ca hai cinco anos, pero o crecemento é moderado e está moi condicionado polo comportamento de cada caso.