lunes, 16 de marzo de 2026 | Galicia, España
ÚLTIMA HORA Tempo en Gondomar: xornada maiormente asoleada e máximas de 19 graos este luns 16 de marzo
Galego Castelán

Os fósiles de mamífero de Carrascosa del Campo que explican a crise climática do planeta

Os fósiles de mamífero de Carrascosa del Campo que explican a crise climática do planeta

galicia spain

Nun desenvolvemento que está a captar a atención de expertos e cidadanía por igual, fósiles mamífero Carrascosa Campo que. Esta situación, que se desenvolve nun contexto de crecente interese mediático, promete ter implicacións significativas para diversos sectores da sociedade.

Os detalles que foron xurdindo revelan unha situación complexa que require unha análise detallada. A primeira quincena do mes de setembro serviu para que durante os traballos na zona do Cerro Arenoso, en Carrascosa del Campo, aflorasen preto de dous centos de fósiles de mamíferos de máis de 30 millóns de anos que servirán para explicar a crise climática e o arrefriamento do planeta, un momento decisivo na historia da vida na Terra. Uns traballos que puxeron o foco nos testemuños enterrados do Oligoceno inferior, cando a Terra atravesaba unha transformación global. O planeta arrefriábase tras a formación das capas polares antárticas e, con iso, os bosques tropicais que dominaran o Eoceno daban paso a ecosistemas máis abertos. As respostas atopadas en Carrascosa del Campo botan luz sobre o que foi unha revolución ecolóxica, nun momento da prehistoria onde moitos grupos de mamíferos desapareceron e outros, como os antepasados de cervos, xirafas ou bóvidos, comezaron a prosperar. O Cerro Arenoso, datado entre 29 e 31 millóns de anos, conserva este momento de transición que agora volve á vida tras o paso do tempo. Os traballos proporcionaron fósiles de grande interese científico, como os últimos Dichobunidae (artiodáctilos primitivos emparentados cos porcos); e algúns dos primeiros representantes de familias que aínda existen hoxe. Traballos que teñen lugar nun xacemento descuberto no ano 1969 cando se realizaban as obras do acueduto Tajo-Segura, tal e como relata o paleontólogo Fernando Blanco, codirector das escavacións e investigador na Estación Biolóxica de Doñana (CSIC). Hai tres anos retomáronse uns traballos que abren a porta a descubrir unha grande riqueza de fósiles e ósos que fan da zona un enclave «moi significativo»; xa que «fala dunha transición a nivel mundial» pasando dun mundo tropical, con vexetación moi densa e moita temperatura e humidade; a un cambio climático coetáneo ao xurdimento de cordilleiras como o Himalaia ou os Alpes. «Isto fai que a terra comece a arrefriar hai uns 33 millóns de anos», detalla Blanco, quen salienta que a fauna atopada en Cerro Arenoso serve de elo perdido con animais máis antigos. «Por iso é tan significativo o que atopamos aquí, para entender como estas faunas se adaptaron aos cambios climáticos do pasado». En plena conca do Loranca, sen saída ao mar e rodeada de sistemas montañosos, hai outros xacementos circunscritos na mesma época nos termos de Huete ou Alcázar del Rey, unha paleta de cores que ofrece información dunha secuencia temporal duns 20 millóns de anos, algo «único no mundo». No veciño xacemento de Valquemado, en Huete, sete millóns de anos máis novo ca o de Carrascosa del Campo, detectouse que «só sobrevive un xénero» respecto a Cerro Arenoso, mentres que o resto de especies desaparecen, o que «dá información sobre a transición ecolóxica» que experimentou a zona naquela época. Comprobase, polo tanto, que desaparecen «especies arcaicas e antigas» de épocas precedentes mentres «toman protagonismo outros grupos modernos» que veñen ser parentes de especies actuais como cervos, rinocerontes ou xirafas. Nesta campaña de quince días, relata, recuperáronse preto de 200 restos fósiles, máis do triplo que en campañas anteriores. Entre a evidencia conseguida, hai dous protagonistas claros, un parente dos rinocerontes de menor tamaño coñecido como 'Eggysodon', que supón o 70% do total de restos atopados; e por outra banda moitos restos de carnívoros nimrávidos, os dentes de sabre do Oligoceno, ou anficiónidos coñecidos como cans-oso. O achado de restos de dentes de crocodilo ou placas do caparazón de antigas tartarugas revela, así mesmo, que houbo masas de auga permanente na zona. Como balance do traballo realizado, asegura o experto que na zona resta «traballo para décadas» e a idea é seguir contando con axuda pública, tanto do Goberno de Castela-A Mancha como do Concello de Campos del Paraíso. Tras este traballo de campo máis o de identificación dos restos, o seguinte paso será iniciar un proceso de restauración e estudo que rematará na exhibición de todo o conseguido. Cerro Arenoso, do Oligoceno inferior, dá constancia de que a época a estudo experimentou «unha transición climática moi significativa na terra», que provocou «un cambio paisaxístico». Entre a fauna, segundo Ignacio Aguilar Lazagabaster, codirector das escavacións e investigador no Centro Nacional de Investigación sobre Evolución Humana (CENIEH), destaca a grande diversidade de perisodáctilos, hoxe en día «da familia dos rinocerontes, tapires ou cabalos». Na época, asegura, «eran os grandes herbívoros que ocupaban a paisaxe». Hai nas evidencias atopadas «varios antepasados de cabalos e rinocerontes» que aparecen «en grande abundancia»; herbívoros que provocan á súa vez «que tamén houbese carnívoros para comelos». Precisamente é «a grande presenza de carnívoros» un dos aspectos que «máis sorprende» no caso de Cerro Arenoso, desde tigres de dentes de sabre, grandes cazadores; ata especies de can-oso, tamén de grande tamaño. A presenza de animais acuáticos revela que houbo masas de auga permanentes nesta zona. «Unha cousa única de Cerro Arenoso é que vai botar luz sobre o cambio climático que ocorreu naquela época, o que axudará a comprender a historia da Terra». Se iso é posible débese, tal e como sinalou, a que «o rexistro paleontolóxico é o único laboratorio real que existe para testar grandes cambios climáticos ao longo do tempo». «O rexistro fósil é a mellor ferramenta para comprender que pode suceder no futuro». Estas escavacións viñeron acompañadas dunha serie de charlas divulgativas acollidas no núcleo de Carrascosa del Campo, unhas sesións «con moi boa acollida» para falar de «paleontoloxía en xeral e temas diversos». Apunta, mesmo, ao «ilusionada» que está a veciñanza de Campos del Paraíso ao ver reaberto o xacemento, ata o punto de que se xera a esperanza de que as escavacións sigan o seu curso en exercicios sucesivos. «O xacemento é moi rico e vai dar moitos fósiles. Hai moito optimismo e esperanza para que continúe no futuro», asegura. O Concello de Campos del Paraíso colaborou activamente no desenvolvemento da campaña de escavación. Deste xeito, foi o Consistorio o encargado de proporcionar unha solución habitacional ao equipo de paleontólogos nuns vivendas de Loranca del Campo. «Puxemos vivendas á súa disposición e o alugueiro págao o Concello. En todo o que se lles poida botar unha man, para iso estamos», apunta o seu alcalde, Paco del Saz. Tal e como asegura a Europa Press, a intención a futuro é poñer en marcha unha sala de exposicións para poder mostrar todo o que se atopou na zona. Unha sala polivalente que complete unha oferta cultural que sirva como motor de atracción de turismo rural, combinando coa icónica Igrexa da Natividade que preside o municipio. Esta información, confirmada por fontes próximas ao desenvolvemento dos acontecementos, subliña a importancia de manter unha perspectiva informada sobre o tema.

É importante salientar que este tipo de situacións non acontecen no baleiro. Os antecedentes históricos e o contexto socioeconómico actual xogan un papel fundamental na comprensión completa destes eventos. Expertos na materia sinalaron que a converxencia de múltiples factores creou as condicións propicias para o desenvolvemento actual dos acontecementos.

Desde diferentes sectores alzáronse voces que ofrecen perspectivas variadas sobre o tema. Mentres algúns analistas manteñen unha visión optimista sobre as posibles resolucións, outros advirten sobre os desafíos que poderían xurdir a curto e medio prazo. Esta diversidade de opinións reflicte a complexidade inherente á situación.

Impacto en Galicia
Para Galicia, estas novas representan tanto oportunidades como desafíos. A economía rexional, baseada en sectores como a pesca, a industria naval e o turismo, podería verse afectada de diversas maneiras. Os empresarios galegos xa están a avaliar as posibles implicacións para as súas operacións e estratexias futuras.

Análise en Profundidade
Un exame detallado da situación revela múltiples capas de complexidade que merecen consideración. Os expertos consultados identificaron cando menos tres dimensións clave que deben terse en conta ao avaliar estes desenvolvementos.

En primeiro lugar, a dimensión económica non pode ser ignorada. Os mercados reaccionaron cunha mestura de cautela e expectativa, reflectindo a incerteza inherente á situación actual. Os indicadores económicos suxiren que poderiamos estar ante un período de axustes significativos.

En segundo lugar, o aspecto social presenta os seus propios desafíos e oportunidades. A cidadanía demostrou un nivel de implicación sen precedentes, participando activamente no debate público a través de diversos canais. Esta participación cidadá é vista por moitos como un signo positivo da vitalidade democrática.

Finalmente, a dimensión institucional require especial atención. As organizacións e entidades implicadas están a traballar para coordinar as súas respostas e garantir que se manteña a estabilidade necesaria para navegar estes tempos complexos.

Perspectivas Futuras
Ollando cara adiante, é evidente que os vindeiros meses serán cruciais para determinar o curso dos acontecementos. Os observadores coinciden en que estamos nun momento decisivo que podería definir tendencias a longo prazo.

A capacidade de adaptación e a flexibilidade serán elementos clave para navegar con éxito os desafíos que se aveciñan. Tanto as institucións como a cidadanía deberán manter unha actitude proactiva e estar preparadas para responder a desenvolvementos inesperados.

En última instancia, o resultado dependerá da capacidade colectiva para traballar cara a solucións construtivas que beneficien ao conxunto da sociedade. O diálogo, a cooperación e o compromiso co ben común serán fundamentais neste proceso.

Compartir esta nova

C

Carmen Dorado

Periodista especializada en cultura y sociedad gallega. Colaboradora habitual en medios digitales del noroeste peninsular.