Traballos de extinción dun incendio forestal / Efe
Os incendios forestais poderían converterse nun fenómeno moito máis frecuente e devastador en Europa nas vindeiras décadas.
Un estudo internacional publicado este xoves na revista científica 'Science' afirma que, se as emisións de gases de efecto invernadoiro continúan aumentando ao ritmo actual, a superficie queimada cada ano nos bosques europeos podería chegar a triplicarse antes de finais de século.
"Nun futuro próximo, poderiamos vivir non só máis incendios senón ver como os lumes forestais alcanzan unha superficie queimada máis grande e deixan efectos máis devastadores ao seu paso", afirma Josep Maria Espelta, investigador do CREAF e coautor do estudo.
"Toda a área mediterránea destaca como un dos puntos máis ameazados de Europa por este fenómeno. En Catalunya, o risco podería estenderse a practicamente todo o territorio", engade o especialista.
Simulacións sobre o futuro dos bosques europeos
A investigación, liderada pola Universidade de Múnic e por institucións catalás como o Centre de Recerca Ecològica i Aplicacions Forestals (CREAF), o Centre de Ciència i Tecnologia Forestal de Catalunya (CTFC) e a Universidade de Girona, analiza mediante simulacións como distintos fenómenos que afectan aos bosques europeos poderían cambiar en función de como avance o cambio climático nas vindeiras décadas.
Para iso, os investigadores elaboraron unha serie de modelos para estudar a evolución de incendios, pragas e temporais nos bosques europeos en tres escenarios distintos: se a humanidade reduce drasticamente as emisións, se segue emitindo como ata agora e se aumenta aínda máis os seus niveis de polución atmosférica.
A partir de aí, analizouse como cambiarán os bosques europeos en función de como actuemos agora.
Risco crecente de incendios e pragas
As conclusións son claras. As análises indican que todos os fenómenos adversos que afectan aos bosques europeos, desde os incendios forestais ata as pragas, aumentarán ao longo do século XXI.
O risco que máis preocupa é o dos grandes lumes forestais. Sobre todo porque, segundo apunta este estudo, no peor escenario climático a superficie forestal queimada cada ano en Europa podería multiplicarse por tres respecto á media dos últimos 20 anos.
Espelta afirma que este dato non se refire unicamente ao número de incendios senón tamén á súa extensión. "Partimos dun escenario no que o risco de incendios xa aumentou de forma considerable nos últimos anos e vemos que podería ir a máis nos próximos anos. De seguir así, teremos un maior número de incendios e alcanzarán unha área moito máis extensa", afirma o científico nunha entrevista con EL PERIÓDICO.
Os incendios, se non se reducen máis as emisións, aumentarán considerablemente / Pedro Puente Hoyos
Impacto na rexión mediterránea e expansión de pragas
A análise identifica a rexión mediterránea como unha das máis expostas ao aumento dos incendios. Baixo os escenarios de maior quecemento, calcúlase que o 90% dos bosques mediterráneos poderían experimentar un incremento substancial do risco de incendios.
"O aumento das temperaturas nesta rexión, que se quenta a un ritmo superior á media global, e as secas prolongadas xeran condicións ideais para a propagación do lume", comenta Espelta, quen tamén engade que no caso de Catalunya este perigo podería estenderse a practicamente todo o territorio.
Isto non significa que toda a rexión sufrirá incendios senón que, por culpa do avance do cambio climático, daranse con cada vez máis frecuencia e intensidade as condicións para que broten grandes lumes forestais e se expandan con rapidez. Como, por exemplo, a vaga de incendios que se rexistrou o pasado verán en varios puntos de España.
Outra das advertencias que lanza o estudo é que, de seguir así, o cambio climático tamén favorecerá a expansión de pragas forestais. No peor escenario analizado, os danos provocados por insectos nos bosques europeos poderían aumentar máis dun 50% antes de finais de século.
Na análise explícase como exemplo o caso dos escaravellos perfuradores da cortiza que afectan especialmente ás coníferas e que, debido ao cambio climático, non só están acelerando o seu ciclo reprodutivo senón que ademais se están expandindo a áreas onde ata agora non se avistaran.
Procesionaria do piñeiro, unha das principais pragas forestais / Axencias
Os modelos indican que unha expansión destes insectos podería poñer en risco a moitos ecosistemas pero, sobre todo, aos poucos bosques maduros que quedan en Europa, uns ecosistemas clave para almacenar carbono e preservar a biodiversidade.
"Os bosques europeos poderían verse afectados por moitas máis pragas, incluídas as de procesionaria", afirma Espelta tras a publicación deste traballo.
Posibles solucións e marxe de esperanza
A pesar das mensaxes de alerta, o estudo tamén deixa espazo para certo marxe de optimismo ou, mellor dito, de esperanza.
Os modelos amosan de forma clara que o futuro dos incendios, pragas e outras perturbacións forestais dependerá en gran medida do que aconteza coas emisións de gases de efecto invernadoiro nas vindeiras décadas.
Os expertos afirman que se os países aplican reducións profundas de emisións e avanzan cara a unha rápida descarbonización, o incremento destes fenómenos adversos podería limitarse a preto dun 20%.
"Estamos a tempo de esquivar os peores escenarios, pero a actuación debe ser drástica e debe ser xa", advirte o científico, quen tamén afirma que urxe mellorar a xestión forestal, recuperar paisaxes agroforestais e aumentar a autoprotección nas zonas habitadas próximas ao monte para minimizar a ameaza que supoñen os grandes incendios.
