A Xunta de Galicia volveu plantar cara ao Goberno central o 12 de marzo de 2026 pola última proposta de reforma do Regulamento de Costas, que regula os usos e permisos no litoral. A comunidade autónoma sostén que o cambio plantexado polo Executivo ameaza a actividade económica na primeira liña de mar e que o Estado excede o seu control sobre o dominio público marítimo-terrestre. O choque prodúcese nun clima de desconfianza mutua e de debate sobre ata onde debe chegar a protección ambiental fronte ao desenvolvemento empresarial nas rías galegas.
O proxecto do Executivo central inclúe a limitación do tempo máximo de permanencia no dominio público marítimo-terrestre a setenta e cinco anos, computando a primeira concesión e as súas prórrogas posteriores. A norma regula ademais usos na franxa de servidume de protección, que por lei abarca cen metros desde a liña de praia —salvo redución a vinte metros en núcleos urbanos— e fixa criterios máis estritos para concesións, obras e cambios de uso. Para a Xunta, estas ferramentas, tal e como se plantexan agora, supoñen unha intervención excesiva que pon en risco investimentos e actividades asentadas desde hai décadas.
A administración autonómica advertiu que a reforma podería afectar a cerca de 4.000 edificacións en Galicia, entre elas 232 empresas, 59 lonxas, 24 depuradoras de marisco, gasolineiras, mercados municipais e centros de saúde situados na primeira liña de costa. Ademais, sectores estratéxicos como a industria papeleira sinalaron a súa inquietude; a continuidade de Ence na ría de Pontevedra aparece como un exemplo da incerteza que xerarían estes límites temporais. O temor principal é que moitas concesións históricas queden sen garantía de continuidade e que se fixe unha data tope para actividades que sosteñen economías locais.
Estas sospeitas non son exclusivas da Xunta: varios concellos gobernados polo PP, a Confederación de Empresarios de Galicia e colectivos vinculados á cadea mar-industria mostraron o seu rexeitamento á iniciativa. Argumentan que a reforma pode traducirse en trabas administrativas que dificulten a explotación sostible do litoral, encarezcan proxectos e precipiten peches ou traslados. Neste fronte concéntranse críticas sobre a falta de seguridade xurídica para empresas e propietarios que operan no dominio público marítimo-terrestre desde hai décadas.
A disputa ten ademais unha lectura política e conceptual: o PSOE, segundo fontes consultadas, aposta por medidas máis conservacionistas e por reforzar as limitacións sobre usos no litoral, mentres que o PP e a Xunta defenden unha xestión con maior marxe para a actividade económica. Nos gobernos socialistas impulsáronse previamente ampliacións de supostos do dominio público, controis máis rigorosos de permisos e restricións sobre concesións; a Xunta, pola contra, denuncia que esas prácticas foron máis aló do esixido pola lei e frearon proxectos en Galicia.
As consecuencias prácticas de fixar un límite de 75 anos poden variar: desde a non renovación de concesións ligadas a instalacións produtivas ata a necesidade de reordenar servizos públicos e comercialización en zonas litorais. Técnicos e xuristas do sector advirten de que a reforma abriría un período de litixios e incerteza mentres se clarifican os criterios de aplicación e se revisan expedientes antigos. Nese escenario, a xestión de recursos como as lonxas e as depuradoras de marisco, esenciais para a acuicultura galega, queda no centro do debate.
A Xunta xa reclamou en ocasións a transferencia de competencias sobre o litoral, unha petición que volve cobrar forza ante esta reforma. Fontes institucionais sinalan que a comunidade buscará todos os cauces legais e políticos para evitar aquilo que consideran unha imposición dende Madrid. Ao mesmo tempo, empresarios e autoridades locais presionan para que se aborde unha solución que combine protección ambiental e viabilidade económica, sen que a normativa supoña un peche automático de actividades históricas.
Por agora, o conflito mantense aberto e a reforma do Regulamento de Costas reabriu un vello fronte entre a Administración galega e o Goberno central. A negociación política e a resposta dos afectados marcarán os próximos pasos: desde recursos e reclamacións ata posibles acordos sectoriais. En Galicia quedan sobre a mesa preguntas sobre como compatibilizar a conservación do litoral e o mantemento de actividades que alimentan emprego e tecido productivo nas rías.
